HSKReadyดาวน์โหลดแอปHSK 5 · ส่วนประกอบของประโยค › บทเสริม › บทเสริมบอกสภาพ 2
บทเสริมบอกสภาพด้วยวลีประธาน-ภาคแสดงระดับ HSK 5: คำกริยา/คำคุณศัพท์ + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง
บทเรียนนี้อธิบายโครงสร้างบทเสริมบอกสภาพระดับ HSK 5 ซึ่งคำกริยาหรือคำคุณศัพท์ตามด้วย 得 (de) และวลีประธาน-ภาคแสดงที่สมบูรณ์ คุณจะได้เรียนรู้ว่าภาคแสดงที่เป็นคำกริยาและคำคุณศัพท์เชื่อมโยงกับบทเสริมนี้อย่างไร ประธานย่อยภายในบทเสริมมีความสัมพันธ์อย่างไรกับอนุประโยคหลัก และจะจัดการลำดับคำอย่างไรเมื่อมีกรรมเข้ามาเกี่ยวข้อง
大家笑得肚子都疼了。
คำกริยา (笑) + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง (肚子都疼了) โดยที่ประธานย่อยเป็นอวัยวะในร่างกายของประธานหลัก
× 他讲故事得孩子们都听入迷了。
ผิดไวยากรณ์: ไม่สามารถวางคำช่วย 得 ไว้หลังกรรม 故事 (gùshi) โดยตรงได้ โปรดดูตัวอย่าง “他讲故事讲得孩子们都听入迷了。” สำหรับโครงสร้างการซ้ำคำกริยาที่ถูกต้อง
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 他讲故事讲得孩子们都听入迷了。
อ่านคำอธิบายและตัวอย่างทั้งหมด
บทเสริมบอกสภาพชนิดนี้มีหน้าที่อะไร
ในหลักสูตร HSK ระดับ 5 รูปแบบย่อยที่สำคัญอย่างหนึ่งของบทเสริมบอกสภาพชนิดที่ 2 (状态补语2) สร้างขึ้นโดยการวาง 得 (de) ไว้หลังคำกริยาหรือคำคุณศัพท์ทันที แล้วตามด้วยวลีประธาน-ภาคแสดง (主谓短语)
ในทางไวยากรณ์ ส่วนที่อยู่หลัง 得 ทั้งหมดทำหน้าที่เป็นบทเสริมของภาคแสดงหลัก แทนที่จะเป็นเพียงการประเมินระดับของการกระทำด้วยคำสั้นๆ อย่างคำว่า 'ดี' หรือ 'เร็ว' บทเสริมที่เป็นวลีประธาน-ภาคแสดงจะวาดภาพเหตุการณ์ย่อยที่สมบูรณ์ ซึ่งแสดงให้เห็นสภาพที่สังเกตได้ ผลลัพธ์ที่ตามมา หรือระดับความรุนแรงที่ชัดเจนซึ่งเกิดจากการกระทำหรือคุณลักษณะนั้น (เทียบได้กับการใช้คำว่า 'จน...' หรือ 'เสียจน...' ตามด้วยอนุประโยคในภาษาไทย) เนื่องจากบทเสริมมีประธานและภาคแสดงย่อยเป็นของตัวเอง จึงสามารถบรรยายได้ทั้งส่วนใดส่วนหนึ่งของประธานหลัก (เช่น อวัยวะในร่างกายหรือสิ่งของที่เป็นเจ้าของ) หรือบุคคลอื่นและสิ่งอื่นที่ได้รับผลกระทบจากภาคแสดงหลัก
รูปแบบที่ 1: คำกริยา + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง
เมื่อภาคแสดงหลักเป็นคำกริยา บทเสริมจะบรรยายสภาพที่เป็นผลลัพธ์จากการกระทำนั้น ประธานย่อยที่อยู่ภายในบทเสริมมักจะแทนอวัยวะในร่างกายของประธานหลัก หรือผู้ร่วมเหตุการณ์อีกฝ่ายที่แสดงปฏิกิริยาต่อการกระทำนั้น
大家笑得肚子都疼了。
คำกริยา (笑) + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง (肚子都疼了) โดยที่ประธานย่อยเป็นอวัยวะในร่างกายของประธานหลัก
他的演讲感染得观众纷纷落泪。
คำกริยา (感染) + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง (观众纷纷落泪) โดยที่ประธานย่อย (观众) คือกลุ่มคนที่ได้รับผลกระทบจากประธานหลัก
ในตัวอย่างแรก 肚子 (dùzi, ท้อง) เป็นประธานย่อยของบทเสริม และ 都疼了 (dōu téng le, ปวดไปหมดแล้ว) เป็นภาคแสดงของส่วนนั้น เมื่อรวมกันจะแสดงสภาพร่างกายที่เกิดจากการหัวเราะ ในตัวอย่างที่สอง บทเสริมมีประธานที่แยกออกมาต่างหากคือ 观众 (guānzhòng, ผู้ชม) ซึ่งแสดงให้เห็นว่าคนอีกกลุ่มหนึ่งมีอากัปกิริยาอย่างไรอันเป็นผลมาจากสุนทรพจน์นั้น
รูปแบบที่ 2: คำคุณศัพท์ + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง
เมื่อภาคแสดงหลักเป็นคำคุณศัพท์ บทเสริมที่เป็นวลีประธาน-ภาคแสดงจะแสดงให้เห็นว่าสภาพหรือคุณลักษณะนั้นรุนแรงเพียงใด โดยชี้ให้เห็นผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม ประธานย่อยของบทเสริมอาจเป็นสิ่งอื่นในสภาพแวดล้อม หรือเป็นกรรมผู้รับการกระทำที่ถูกยกขึ้นมาเป็นหัวเรื่องข้างหน้า (เช่น งานหรือมื้ออาหาร) ที่ประธานหลักไม่สามารถจัดการได้
这几天经理忙得午饭也顾不上吃。
คำคุณศัพท์ (忙) + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง (午饭也顾不上吃) โดยที่ 午饭 ทำหน้าที่เป็นหัวเรื่อง-ประธานย่อยของบทเสริม
外面热得知了直叫。
คำคุณศัพท์ (热) + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง (知了直叫) บรรยายสภาพแวดล้อมที่เกิดจากความร้อน
ในที่นี้ 午饭也顾不上吃 (wǔfàn yě gùbushàng chī) ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างประธาน-ภาคแสดงภายในบทเสริม โดยคำว่า 'อาหารกลางวัน' ทำหน้าที่เป็นหัวเรื่อง-ประธานย่อย และ 'ไม่มีเวลาแม้แต่จะกิน' เป็นภาคแสดงที่บรรยายหัวเรื่องนั้น ส่วนในตัวอย่างเรื่องสภาพอากาศ 知了直叫 (zhīliǎo zhí jiào, จักจั่นร้องไม่หยุด) เป็นอนุประโยคสมบูรณ์ที่มีประธานและคำกริยาเป็นของตัวเอง เพื่อแสดงให้เห็นสภาพความร้อนข้างนอก
ข้อจำกัดด้านลำดับคำและตำแหน่งการวาง
เนื่องจาก 得 ต้องวางติดกับคำกริยาหรือคำคุณศัพท์โดยตรง จึงมีกฎลำดับคำที่เคร่งครัดหลายข้อในการสร้างประโยคที่สมบูรณ์:
- ห้ามมีกรรมหรือคำช่วยบอกการณ์ลักษณะแทรกกลาง: คุณไม่สามารถวางกรรม หรือคำช่วยอย่าง 了 (le), 着 (zhe) หรือ 过 (guo) ไว้ระหว่างคำกริยา/คำคุณศัพท์ กับ 得 ได้
- การจัดการคำกริยาที่มีกรรม: หากคำกริยาหลักมีกรรม (ซึ่งในภาษาไทยมักพูดเรียงไปได้เลย เช่น 'เล่านิทานจน...') ในภาษาจีนคุณต้องซ้ำคำกริยาหลังกรรม (คำกริยา + กรรม + คำกริยา + 得 + ...) หรือไม่ก็ต้องย้ายกรรมไปไว้หน้าประโยคหรือหน้าคำกริยา
- ในรูปพื้นฐานที่บอกผลจากระดับสูง ให้เริ่มด้วยคำคุณศัพท์โดยตรง เช่น 忙得午饭也顾不上吃 ซึ่งชัดเจนกว่าการเพิ่มคำขยายระดับทั่วไปซ้ำอีก แต่บทเสริมในทุกโครงสร้าง 得 ไม่ได้บอกระดับสูงโดยอัตโนมัติ จึงต้องดูทั้งประโยค ไม่ใช้ข้อห้ามครอบคลุมคำขยายทุกแบบ
× 他讲故事得孩子们都听入迷了。
ผิดไวยากรณ์: ไม่สามารถวางคำช่วย 得 ไว้หลังกรรม 故事 (gùshi) โดยตรงได้ โปรดดูตัวอย่าง “他讲故事讲得孩子们都听入迷了。” สำหรับโครงสร้างการซ้ำคำกริยาที่ถูกต้อง
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 他讲故事讲得孩子们都听入迷了。
他讲故事讲得孩子们都听入迷了。
ประโยคที่แก้ไขให้ถูกต้องแทน “他讲故事得孩子们都听入迷了。”: มีการซ้ำคำกริยา 讲 (jiǎng) หลังกรรม 故事 เพื่อให้ 得 เกาะติดกับคำกริยาโดยตรง
การแยกแยะประเภทบทเสริมที่ใกล้เคียงกัน
ผู้เรียนมักสับสนโครงสร้างนี้กับรูปแบบบทเสริมที่มีความเกี่ยวข้องกันอย่างใกล้ชิด การเปรียบเทียบสิ่งที่ตามหลังคำกริยาหรือคำคุณศัพท์จะช่วยให้เห็นขอบเขตความแตกต่างได้ชัดเจนขึ้น:
- เทียบกับ คำกริยา/คำคุณศัพท์ + 得 + วลีกริยา: ในบทเสริมบอกสภาพที่เป็นวลีกริยา การกระทำหลัง 得 จะใช้ประธานร่วมกันกับอนุประโยคหลักโดยละไว้ในฐานที่เข้าใจ และไม่มีนามวลีแยกต่างหากวางอยู่หลัง 得 ทันที แต่ในโครงสร้างที่เรากำลังเรียนอยู่นี้ จะมีประธานย่อยที่ชัดเจน (เช่น อวัยวะในร่างกาย บุคคลอื่น หรือสิ่งที่ถูกยกมาข้างหน้า) คั่นอยู่ระหว่าง 得 กับภาคแสดงของบทเสริม
- เทียบกับ คำกริยา/คำคุณศัพท์ + 得 + สำนวนตายตัว: บทเสริมบอกสภาพที่ใช้สำนวนตายตัวจะพึ่งพาสำนวนหรือวลีสี่พยางค์วางหลัง 得 ในขณะที่โครงสร้างนี้ใช้อนุประโยคประธาน-ภาคแสดงที่นำคำมาประกอบกันได้อย่างอิสระและหลากหลาย
- เทียบกับ บทเสริมบอกระดับ (เช่น คำคุณศัพท์/คำกริยาแสดงความรู้สึกนึกคิด + 得 + 不得了): บทเสริมบอกระดับแท้ๆ จะใช้คำเน้นระดับที่ตายตัว เช่น 不得了 (bùdéliǎo) เพื่อบอกระดับความรุนแรง ('อย่างยิ่ง/สุดๆ') เพียงอย่างเดียว โดยไม่ได้วาดภาพเหตุการณ์ที่เป็นรูปธรรมหรือแสดงปฏิกิริยาของประธานตัวที่สอง
- เทียบกับ บทเสริมบอกทิศทางความหมายขยาย (เช่น 下来, 下去, 起来): บทเสริมบอกทิศทางจะแสดงให้เห็นว่าสภาพหนึ่งๆ เริ่มต้นขึ้น ดำเนินต่อไป หรือค่อยๆ สงบลงตามกาลเวลาอย่างไรโดยไม่ใช้ 得 ในขณะที่ 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง จะบรรยายสภาพที่เป็นผลลัพธ์ผ่านอนุประโยคย่อยที่สมบูรณ์
คำถามที่พบบ่อย
สามารถเติม 很 (hěn) หน้าคำคุณศัพท์ในโครงสร้าง 'คำคุณศัพท์ + 得 + วลีประธาน-ภาคแสดง' ได้ไหม
ในรูปพื้นฐานที่ยกมา ใช้คำคุณศัพท์โดยตรง เช่น 忙得午饭也顾不上吃 ไม่ต้องมี 很 เชื่อมกับประธาน หลีกเลี่ยงการเติมคำบอกระดับทั่วไปที่ไม่จำเป็น แต่อย่าถือว่าบทเสริม 得 ทุกแบบมีข้อจำกัดเหมือนกันหรือบอกระดับสูงด้วยตัวมันเอง
ในโครงสร้างนี้ หากต้องการปฏิเสธต้องวางคำปฏิเสธไว้ตรงไหน
ขึ้นกับขอบเขตที่ปฏิเสธ ภาคแสดงปฏิเสธในบทเสริมบอกผลที่ไม่เกิดหรือสิ่งที่ทำไม่ได้ เช่น 忙得午饭也顾不上吃 ส่วนการปฏิเสธภาคแสดงโดยรวมคือปฏิเสธว่าไปถึงระดับหรือผลนั้น เช่น 他并没有笑得肚子疼 หมายถึงเขาไม่ได้หัวเราะจนถึงขั้นปวดท้อง สองแบบนี้สื่อคนละข้อความ
คำนามประเภทใดบ้างที่สามารถเป็นประธานย่อยภายในบทเสริมหลัง 得 ได้
โดยปกติมักจะเป็นอวัยวะในร่างกายหรือคุณลักษณะของประธานหลัก (เช่น 肚子 'ท้อง') บุคคลอื่นหรือสิ่งอื่นที่ได้รับผลกระทบจากการกระทำ (เช่น 观众 'ผู้ชม') หรือนามวลีที่เป็นผู้รับการกระทำซึ่งถูกยกมาไว้ข้างหน้าเพื่อเป็นหัวเรื่องของบทเสริม (เช่น 午饭 'อาหารกลางวัน')
