HSKReadyดาวน์โหลดแอปHSK 4 · ประเภทของประโยค › รูปประโยคพิเศษ › ประโยคควบตำแหน่ง 2
ประโยคควบตำแหน่งบอกเหตุทำให้ในระดับ HSK 4: ประธาน + 使/让 + คำสรรพนามบุรุษ + กริยาวลี
บทเรียนนี้อธิบายโครงสร้างประโยคควบตำแหน่งบอกเหตุทำให้ในระดับ HSK 4 ที่ใช้ “使 (shǐ)” และ “让 (ràng)” ตามด้วยคำสรรพนามบุรุษและกริยาวลี เพื่อสื่อว่าเหตุการณ์ ปัจจัย หรือบุคคลหนึ่งทำให้ใครบางคนกระทำหรือประสบกับการกระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง
教授精彩的演讲让我们学到了很多新知识。
ใช้ “让” ร่วมกับประธานที่เป็นเหตุการณ์ (“精彩的演讲”) คำสรรพนามพหูพจน์ “我们” และกริยาวลีที่มีบทเสริมบอกผลลัพธ์ “学到”
× 这个好消息使感到我们非常激动。
ไม่ถูกต้อง: มีการวางคำกริยาตัวที่สอง “感到” ไว้หน้าคำสรรพนามบุรุษ “我们” ในประโยคควบตำแหน่ง คำสรรพนามบุรุษจะต้องตามหลัง “使” หรือ “让” ทันที เพื่อทำหน้าที่เป็นประธานของกริยาวลีตัวที่สอง ควรเปลี่ยนไปใช้ประโยคที่ถูกต้องในตัวอย่างถัดไป
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 这个好消息使我们感到非常激动。
อ่านคำอธิบายและตัวอย่างทั้งหมด
ประโยคควบตำแหน่งบอกเหตุทำให้คืออะไร
ในโครงร่างไวยากรณ์ระดับ HSK 4 ประโยคควบตำแหน่งบอกเหตุทำให้ (ซึ่งในภาษาจีนเรียกว่า “兼语句表致使”) จัดอยู่ในกลุ่มรูปแบบประโยคพิเศษที่ใช้โครงสร้าง ประธาน + “使” / “让” + คำสรรพนามบุรุษ + กริยาวลี ในไวยากรณ์จีน ประโยคควบตำแหน่ง (“兼语句”) จะมีคำนามหรือคำสรรพนามที่ทำหน้าที่เป็นแกนเชื่อมทางไวยากรณ์ กล่าวคือ ทำหน้าที่เป็นกรรมของคำกริยาตัวแรกและเป็นประธานตามความหมายของกริยาวลีที่ตามมาไปพร้อมกัน
เมื่อคำกริยาตัวแรกคือ “使 (shǐ)” หรือ “让 (ràng)” ประโยคจะสื่อความหมายเชิงเหตุทำให้ ซึ่งเทียบได้กับสำนวนภาษาไทยว่า “ทำให้ใครทำบางสิ่ง” หรือ “เป็นเหตุให้ใครประสบกับบางสิ่ง” แทนที่จะเป็นการออกคำสั่งระหว่างบุคคลโดยตรง โครงสร้างเฉพาะในระดับ HSK 4 นี้มักใช้บรรยายว่าเหตุการณ์ ประสบการณ์ เงื่อนไข หรือการกระทำหนึ่ง นำไปสู่การที่บุคคลหนึ่ง (ซึ่งแทนด้วยคำสรรพนามบุรุษ) เกิดความเข้าใจ เปลี่ยนแปลงแผนการ หรือเกิดการเปลี่ยนแปลงทางความคิดหรือสถานการณ์อย่างไร
การสร้างประโยคและส่วนประกอบ
ทั้ง “使” และ “让” มีลำดับคำแบบเดียวกันทุกประการในโครงสร้างนี้ โดยสาเหตุจะมาเป็นอันดับแรกในฐานะประธานหลัก ตามด้วยคำกริยาบอกเหตุทำให้ คำสรรพนามบุรุษที่ทำหน้าที่เป็นบทควบตำแหน่ง และปิดท้ายด้วยกริยาวลีที่บรรยายการกระทำหรือการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นตามมา
- ประธาน: มักเป็นคำนามนามธรรม เหตุการณ์ สถานการณ์ หรือคำสรรพนามชี้เฉพาะที่อ้างอิงถึงอนุประโยคก่อนหน้า (เช่น “那次经历”, “他的话” หรือ “这”) แต่อย่างไรก็ตาม ประธานสามารถเป็นบุคคลได้เช่นกัน
- “使” / “让”: คำกริยาบอกเหตุทำให้ที่เชื่อมสาเหตุเข้ากับผู้ที่ได้รับผลกระทบ โดยปกติคำกริยาทั้งสองนี้จะไม่ตามด้วยคำช่วยบอกการณ์ลักษณะอย่าง “了” หรือ “过” ในโครงสร้างนี้
- คำสรรพนามบุรุษ: คำที่เป็นบทควบตำแหน่ง เช่น “我 (wǒ)”, “你 (nǐ)”, “他 (tā)”, “我们 (wǒmen)”, “大家 (dàjiā)” หรือ “自己 (zìjǐ)” ซึ่งระบุว่าใครเป็นผู้ได้รับผลกระทบ
- ภาคแสดงส่วนผลบอกว่าผู้ได้รับผลกระทบทำหรือประสบอะไร อาจมีกรรม บทเสริม หรือคำขยาย แต่ไม่จำเป็นต้องประกอบด้วยหลายคำ เช่น 这个消息让他哭 ใช้คำกริยาเดี่ยว 哭 ได้
教授精彩的演讲让我们学到了很多新知识。
ใช้ “让” ร่วมกับประธานที่เป็นเหตุการณ์ (“精彩的演讲”) คำสรรพนามพหูพจน์ “我们” และกริยาวลีที่มีบทเสริมบอกผลลัพธ์ “学到”
那次失败的经历使他明白了合作的重要性。
ใช้ “使” ในน้ำเสียงภาษาเขียนที่สะท้อนความคิด เพื่อแสดงให้เห็นว่าประสบการณ์ในอดีตเป็นเหตุให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางความคิดและความเข้าใจอย่างไร
การเปรียบเทียบ “使” และ “让”: ระดับภาษาและบริบท
แม้ว่า “使” และ “让” จะอยู่ในตำแหน่งโครงสร้างเดียวกันในหัวข้อไวยากรณ์ HSK 4 นี้ แต่ทั้งสองคำก็ไม่ได้ใช้แทนกันได้เสมอไปในแง่ของน้ำเสียง การเลือกใช้คำกริยาที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับความเป็นทางการ จังหวะของประโยค และขึ้นอยู่กับว่าสาเหตุนั้นเป็นปัจจัยนามธรรมหรือการกระทำระหว่างบุคคล
- “使 (shǐ)” มีระดับภาษาที่เป็นทางการและเป็นภาษาเขียนอย่างชัดเจน จึงฟังดูเป็นธรรมชาติที่สุดในเรียงความ รายงานข่าว และงานเขียนเชิงเล่าเรื่อง เมื่อสาเหตุที่เป็นนามธรรม (เช่น การสื่อสาร ความล้มเหลว หรือสภาพแวดล้อม) ก่อให้เกิดผลลัพธ์ทางจิตวิทยาหรือผลลัพธ์เชิงประจักษ์ที่สำคัญ
- “让 (ràng)” ใช้งานได้หลากหลายและเป็นธรรมชาติทั้งในบทสนทนาในชีวิตประจำวันและภาษาเขียนมาตรฐาน สามารถใช้เข้ากับสาเหตุที่เป็นนามธรรมตลอดจนสถานการณ์ที่เป็นรูปธรรมในการทำงานและชีวิตประจำวันได้อย่างราบรื่น
- ในบริบทระหว่างบุคคลโดยตรง ซึ่งบุคคลหนึ่งสั่ง อนุญาต หรือบังคับให้คนอื่นทำบางสิ่ง คำว่า “让” ถือเป็นคำมาตรฐาน ในขณะที่ “使” จะฟังดูไม่เป็นธรรมชาติ อย่างไรก็ตาม เมื่อประธานเป็นข้อเท็จจริงหรือเหตุการณ์ที่ก่อให้เกิดผลลัพธ์ ทั้งสองคำถือว่าถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ โดย “使” จะฟังดูเป็นภาษาหนังสือมากกว่า
经理临时改变了计划，这让大家不得不再开一次会。
แสดงให้เห็นว่า “这” (ซึ่งอ้างอิงถึงอนุประโยคก่อนหน้า) ทำหน้าที่เป็นประธานอย่างไร และวลีกริยาวิเศษณ์ “不得不再” ยังคงวางอยู่หลังคำสรรพนาม “大家”
长期的交流使他们逐渐消除了误会。
แสดงประธานที่เป็นนามธรรม (“长期的交流”) ร่วมกับ “使” โดยคำกริยาวิเศษณ์ “逐渐” ทำหน้าที่ขยายกริยาวลีตัวที่สองคือ “消除了误会”
การตั้งคำถาม ส่วนขยาย และข้อควรระวังที่พบบ่อย
ในการสื่อสารจริงและการอ่านจับใจความ โครงสร้างนี้มักปรากฏในประโยคคำถามที่ถามถึงแรงจูงใจของใครบางคนหรือเหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจ การวางวลีอย่าง “什么原因” (สาเหตุอะไร) หรือ “什么事” (เรื่องอะไร) ไว้ในตำแหน่งประธานหน้า “让” หรือ “使” เป็นวิธีที่เป็นธรรมชาติในการไต่ถามถึงสาเหตุ
到底是什么原因让你放弃了原本的打算？
แสดงให้เห็นว่าโครงสร้างประโยคควบตำแหน่งบอกเหตุทำให้นี้ใช้สร้างประโยคคำถามที่เป็นธรรมชาติเกี่ยวกับเหตุผลและแรงจูงใจได้อย่างไร
ในโครงสร้างพื้นฐาน บทควบตำแหน่งอยู่หน้าภาคแสดงส่วนผล วาง 逐渐 หรือวลีบอกภาวะจำเป็น 不得不 หลังบทควบตำแหน่งเมื่อขยายภาคแสดงนั้น ส่วนคำขยายหน้า 使/让 อาจมีขอบเขตถึงเหตุทำให้ทั้งชุด การย้ายจึงไม่ได้คงความหมายเสมอ หากปฏิเสธตัวเหตุทำให้ เช่น 没让 หรือ 没有使 ให้คำปฏิเสธอยู่หน้า 让 หรือ 使
× 这个好消息使感到我们非常激动。
ไม่ถูกต้อง: มีการวางคำกริยาตัวที่สอง “感到” ไว้หน้าคำสรรพนามบุรุษ “我们” ในประโยคควบตำแหน่ง คำสรรพนามบุรุษจะต้องตามหลัง “使” หรือ “让” ทันที เพื่อทำหน้าที่เป็นประธานของกริยาวลีตัวที่สอง ควรเปลี่ยนไปใช้ประโยคที่ถูกต้องในตัวอย่างถัดไป
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 这个好消息使我们感到非常激动。
这个好消息使我们感到非常激动。
ประโยคที่แก้ไขให้ถูกต้องแทนประโยคที่ผิดก่อนหน้า: คำสรรพนามบุรุษ “我们” วางตามหลัง “使” โดยตรง แล้วจึงตามด้วยกริยาวลี “感到非常激动”
คำถามที่พบบ่อย
สามารถวาง “了 (le)” ต่อท้าย “使” หรือ “让” ทันทีได้หรือไม่
ไม่ได้ ในประโยคควบตำแหน่งบอกเหตุทำให้ “使” และ “让” จะไม่รับคำช่วยบอกการณ์ลักษณะ “了” ต่อท้ายโดยตรง (ห้ามพูดว่า “使了他” หรือ “让我” ในรูปที่มี “了” คั่นเป็น “让了我”) หากการกระทำที่เป็นผลลัพธ์นั้นเสร็จสมบูรณ์แล้ว คำว่า “了” จะต้องเข้าไปอยู่ในกริยาวลีตัวที่สองโดยวางไว้หลังคำกริยาตัวที่สอง เช่น “使他明白了” (ทำให้เขาเข้าใจแล้ว)
ทำไมคำสรรพนามบุรุษในโครงสร้างนี้จึงถูกเรียกว่า 'บทควบตำแหน่ง'
เพราะคำสรรพนามนี้ทำหน้าที่ทางไวยากรณ์สองบทบาทในเวลาเดียวกัน กล่าวคือ เป็นทั้งกรรมที่ได้รับผลกระทบจาก “使” หรือ “让” และในขณะเดียวกันก็เป็นผู้กระทำหรือผู้ประสบกับการกระทำในกริยาวลีที่ตามมาด้วย
หากบางสิ่งไม่ได้ทำให้ใครทำบางอย่าง จะต้องวางคำปฏิเสธไว้ตรงไหน
หากต้องการปฏิเสธตัวเหตุทำให้ ให้วาง “没 (méi)” หรือ “没有 (méiyǒu)” ไว้หน้า “让” หรือ “使” เช่น “那件事没让他放弃” (เรื่องนั้นไม่ได้ทำให้เขายอมแพ้) ทั้งนี้ ในการใช้งานในชีวิตประจำวัน คำว่า “没让” จะพบได้บ่อยกว่า “没使” มาก
