HSKReadyดาวน์โหลดแอปHSK 4 · ประเภทของประโยค › รูปประโยคพิเศษ › ประโยคถูกกระทำ 2
ประโยคถูกกระทำในภาษาพูดระดับ HSK 4 ด้วย 叫 (jiào) และ 让 (ràng)
ในภาษาจีนพูดในชีวิตประจำวัน ความหมายเชิงถูกกระทำมักแสดงออกโดยใช้ 叫 (jiào) หรือ 让 (ràng) แทนที่จะใช้ 被 (bèi) ซึ่งมีความเป็นทางการมากกว่า คู่มือไวยากรณ์ HSK 4 นี้จะอธิบายวิธีสร้างประโยคถูกกระทำในภาษาพูดที่เป็นธรรมชาติ เหตุผลที่ต้องระบุผู้กระทำหลัง 叫 หรือ 让 เสมอ และส่วนประกอบที่ต้องตามหลังคำกริยาหลัก
那把新雨伞叫室友借走了。
ประโยคถูกกระทำที่ถูกต้องโดยใช้ 叫 มี "ร่มคันใหม่คันนั้น" เป็นผู้ถูกกระทำ "รูมเมท" เป็นผู้กระทำ และ 走了 ทำหน้าที่เป็นบทเสริมบอกทิศทางและคำอนุภาคบอกความเสร็จสมบูรณ์
× 我的自行车叫骑走了。
ในรูปถูกกระทำมาตรฐานนี้ ให้มีผู้กระทำหลัง 叫 เช่น 我的自行车叫人骑走了 หากไม่ทราบหรือไม่ต้องระบุผู้ทำ ใช้ 被 โดยละผู้กระทำได้ เช่น 我的自行车被骑走了
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 我的自行车叫人骑走了。
อ่านคำอธิบายและตัวอย่างทั้งหมด
ประโยคถูกกระทำที่ใช้ 叫 และ 让 คืออะไร
ในหลักสูตรไวยากรณ์ระดับ HSK 4 ประโยคถูกกระทำจะขยายขอบเขตจากโครงสร้าง 被 (bèi) พื้นฐาน ไปสู่โครงสร้างประโยคถูกกระทำในภาษาพูด ได้แก่ ประธาน + 叫 (jiào) / 让 (ràng) + กรรม + กริยา + ส่วนประกอบอื่นๆ แม้ว่าผู้เรียนจะได้พบคำว่า 叫 และ 让 ครั้งแรกในฐานะคำกริยาที่แปลว่า เรียก สั่ง หรืออนุญาตให้ทำ (คล้ายคำว่า "ให้" ในภาษาไทย) แต่คำทั้งสองนี้ยังทำหน้าที่เป็นคำบ่งชี้การถูกกระทำ (คล้ายคำว่า "ถูก" หรือ "โดน" ในภาษาไทย) ในบทสนทนาในชีวิตประจำวันอีกด้วย
ในโครงสร้างประโยคถูกกระทำนี้ ประธานทางไวยากรณ์ที่อยู่ต้นประโยคคือผู้รับผลการกระทำ (ผู้ถูกกระทำ) ส่วนคำนามหรือคำสรรพนามที่ตามหลัง 叫 หรือ 让 ทันทีคือผู้ลงมือกระทำ (ผู้กระทำ) เช่นเดียวกับประโยคถูกกระทำส่วนใหญ่ในภาษาจีน โครงสร้างนี้มักใช้อธิบายผลลัพธ์ที่ไม่คาดคิด ไม่พึงประสงค์ หรือเกิดขึ้นเสร็จสิ้นแล้วซึ่งส่งผลกระทบต่อประธาน
那把新雨伞叫室友借走了。
ประโยคถูกกระทำที่ถูกต้องโดยใช้ 叫 มี "ร่มคันใหม่คันนั้น" เป็นผู้ถูกกระทำ "รูมเมท" เป็นผู้กระทำ และ 走了 ทำหน้าที่เป็นบทเสริมบอกทิศทางและคำอนุภาคบอกความเสร็จสมบูรณ์
桌子上的咖啡让猫打翻了。
ประโยคถูกกระทำที่ถูกต้องโดยใช้ 让 มีบทเสริมบอกผล 翻 (คว่ำ) และ 了 ช่วยเติมเต็มคำกริยา 打 (ชน/ปัด) ให้สมบูรณ์
โครงสร้างประโยคหลักและส่วนประกอบที่จำเป็น
ในโครงสร้างนี้ 叫 และ 让 สามารถใช้แทนกันได้ทั้งในแง่ความหมายและหน้าที่ทางไวยากรณ์ โดยทั้งคู่ทำหน้าที่นำหน้าผู้กระทำซึ่งเป็นผู้ลงมือกระทำต่อประธาน
- ประธาน (ผู้ถูกกระทำ): บุคคลหรือสิ่งของที่ได้รับผลกระทบจากการกระทำ มักหมายถึงสิ่งที่ชี้เฉพาะหรือเป็นที่รับรู้ของผู้ฟังอยู่แล้ว (เช่น "ร่มคันนั้น" หรือ "กาแฟบนโต๊ะ")
- 叫 / 让: คำบ่งชี้การถูกกระทำในภาษาพูด
- กรรม (ผู้กระทำ): บุคคล สัตว์ หรือสิ่งที่เป็นตัวการทำให้เกิดการกระทำ ซึ่งต่างจากประโยค 被 ตรงที่ตำแหน่งนี้ห้ามเว้นว่างเด็ดขาด หากคุณไม่ทราบว่าใครเป็นคนทำ ให้ใช้คำทั่วไปอย่าง 人 (rén, คน/ใครบางคน) หรือ 别人 (biérén, คนอื่น) หรือใช้คำถามว่า 谁 (shéi, ใคร)
- กริยา + ส่วนประกอบอื่น: ในรูปแบบเป้าหมาย บทเสริมบอกผล ทิศทาง 了 หรือส่วนอื่นช่วยให้เหตุการณ์ชัด อย่าขยายเป็นกฎห้ามประโยคถูกกระทำทุกประโยคที่จบด้วยกริยาพยางค์เดียว เพราะบริบทกิจวัตรหรือส่วนขยายอื่นอาจช่วยให้โครงสร้างถูกกระทำอีกแบบสมบูรณ์ได้
冰箱里的点心让谁吃光了？
รูปแบบประโยคคำถามที่เป็นธรรมชาติ: 谁 (ใคร) ทำหน้าที่เติมเต็มตำแหน่งผู้กระทำที่จำเป็นต่อท้าย 让 ทันที และ 光了 แสดงผลลัพธ์ของการกินจนหมดเกลี้ยง
ในภาษาจีนกลางแบบภาษาพูด ผู้พูดมักแทรกคำว่า 给 (gěi) ไว้หน้าคำกริยาในประโยคถูกกระทำที่ใช้ 叫 หรือ 让 เพื่อเน้นน้ำเสียงของการถูกกระทำและชี้ให้เห็นว่าการกระทำนั้นส่งผลกระทบต่อประธานอย่างไร
阳台上刚洗好的衣服叫大雨给淋湿了。
ประโยคถูกกระทำในภาษาพูดที่มีการเติม 给 เพิ่มเข้าไปหน้าคำกริยา 淋 (ราด/สาด) เพื่อช่วยเน้นน้ำเสียงการถูกกระทำในภาษาพูดให้ชัดเจนขึ้น
การปฏิเสธ การตั้งคำถาม และคำกริยาวิเศษณ์
เมื่อปฏิเสธว่าเหตุการณ์ทั้งชุดเกิดขึ้น โดยทั่วไปวาง 没（有） หน้า 叫 หรือ 让 และละ 了 ที่บอกเหตุการณ์เกิดขึ้น แต่ไม่ได้กำหนดตำแหน่งคำวิเศษณ์ทุกคำ บทขยายบอกอาการอยู่ภายในภาคแสดงถูกกระทำได้ เช่น 那封信让他不小心弄丢了 คือเขาทำจดหมายฉบับนั้นหายโดยไม่ตั้งใจ ส่วนคำปฏิเสธหรือกริยาช่วยอื่นขึ้นกับเวลาและขอบเขตที่ต้องการ
还好，最后一张演出票没让人买走。
การปฏิเสธโดยวาง 没 ไว้หน้า 让 และใช้ผู้กระทำทั่วไปคือ 人 (คน/ใครบางคน) ร่วมกับบทเสริมบอกทิศทาง 走
หากต้องการถามว่าใครเป็นผู้กระทำ ให้คงลำดับคำแบบเดิมทุกประการ แล้วใส่คำแสดงคำถาม 谁 (shéi) ลงในตำแหน่งผู้กระทำต่อท้าย 叫 หรือ 让 ทันที ดังที่เห็นในตัวอย่างเรื่องขนมในตู้เย็นก่อนหน้านี้
ข้อเปรียบเทียบสำคัญ: 叫/让 กับ 被 และประโยคถูกกระทำกับประโยคให้กระทำ
ประการแรก 叫 และ 让 แตกต่างจาก 被 (bèi) อย่างไร แม้ว่าทั้งสามคำจะใช้บ่งชี้การถูกกระทำเหมือนกัน แต่ก็มีความต่างกันในเรื่องระดับภาษาและกฎการใส่ผู้กระทำ คำว่า 被 มีระดับภาษากลางๆ ใช้ได้ทั้งในภาษาพูดทั่วไปและภาษาเขียนที่เป็นทางการ (เช่น รายงานข่าวหรือประกาศทางการ) ส่วน 叫 และ 让 เป็นภาษาพูดอย่างชัดเจนและใช้ในบทสนทนาในชีวิตประจำวันเป็นหลัก ในทางไวยากรณ์ 被 สามารถวางไว้หน้าคำกริยาได้โดยตรงเมื่อไม่ทราบว่าใครเป็นผู้กระทำหรือไม่จำเป็นต้องระบุ (เช่น 被借走了 แปลว่า "ถูกยืมไปแล้ว" โดยมี 被 วางอยู่หน้า 借 โดยตรง) ในขณะที่ 叫 และ 让 จะต้องมีกรรมซึ่งเป็นผู้กระทำคั่นก่อนคำกริยาเสมอ
ประการที่สอง เราจะแยกแยะได้อย่างไรว่า 叫 หรือ 让 ในประโยคนั้นแปลว่า "ถูก/โดน...กระทำ" (ประโยคถูกกระทำ) หรือแปลว่า "สั่ง/ให้...กระทำ" (ประโยคให้กระทำ) วิธีสังเกตคือให้ดูความสัมพันธ์ระหว่างประธานที่อยู่ต้นประโยคกับคำกริยาที่อยู่ท้ายประโยค ดังนี้:
- การตีความแบบประโยคถูกกระทำ: ประธานตัวแรกเป็นผู้รับผลของคำกริยาที่อยู่ท้ายประโยค (มักเป็นสิ่งไม่มีชีวิต เช่น ร่ม กาแฟ หรือแฟ้มเอกสาร) และคำกริยานั้นไม่มีกรรมอีกตัวมารองรับซ้ำ เช่น ในประโยค "กาแฟถูกแมวชนคว่ำ" กาแฟคือสิ่งที่ได้รับผลการกระทำของการชนคว่ำ
- ในการอ่านแบบให้กระทำ ประธานแรกเป็นเหตุ ขอให้ หรือยอมให้เกิดการกระทำ ไม่จำเป็นต้องมีอำนาจหรือเป็นคน เช่น 这个消息让他很难过 คือข่าวนี้ทำให้เขาเสียใจมาก ดังนั้นประธานไม่มีชีวิตลำพังไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นประโยคถูกกระทำ ให้ดูว่าใครรับผลและภาคแสดงทั้งชุดหมายถึงอะไร
ข้อผิดพลาดที่ผู้เรียนพบบ่อย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยสองประการมักเกิดขึ้นเมื่อผู้เรียนใช้ 叫 หรือ 让 เหมือนกับคำว่า "ถูก" หรือ "โดน" ในภาษาไทยที่ละผู้กระทำได้ หรือใช้เหมือนประโยค 被 ที่ไม่มีผู้กระทำ ข้อผิดพลาดประการแรกคือการละผู้กระทำหลัง 叫 หรือ 让
× 我的自行车叫骑走了。
ในรูปถูกกระทำมาตรฐานนี้ ให้มีผู้กระทำหลัง 叫 เช่น 我的自行车叫人骑走了 หากไม่ทราบหรือไม่ต้องระบุผู้ทำ ใช้ 被 โดยละผู้กระทำได้ เช่น 我的自行车被骑走了
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 我的自行车叫人骑走了。
我的自行车叫人骑走了。
人 เติมตำแหน่งผู้กระทำในรูปถูกกระทำภาษาพูดพื้นฐานนี้ หมายถึงมีคนขี่ไป แต่ไม่ได้ระบุว่าเป็นใคร
หากรายงานเหตุการณ์ถูกกระทำที่เสร็จแล้วในรูปแบบนี้ ให้ผลหรือการณ์ลักษณะชัด เช่น 拿走了 บอกการหยิบเอาไป ส่วน 那个重要的文件夹让小李拿 อาจเป็นคำสั่งที่สมบูรณ์ว่าให้ใครถือ เป็นการใช้อีกแบบ ไม่ใช่ประโยคพูดไม่จบเสมอ
那个重要的文件夹让小李拿。
นี่เป็นคำสั่งแบ่งหน้าที่ที่เป็นธรรมชาติ ให้เสี่ยวหลี่ถือแฟ้ม ไม่ได้บอกเองว่าเขาหยิบไปแล้ว หากหมายถึงเหตุการณ์ถูกกระทำที่เสร็จแล้ว ใช้ 那个重要的文件夹让小李拿走了 ให้ดูความหมายที่ต้องการ ไม่ดูเพียงว่ามีบทเสริมหลังกริยาหรือไม่
那个重要的文件夹让小李拿走了。
拿走了 เสนอเหตุการณ์หยิบไปอย่างชัดเจน เทียบกับคำสั่ง 那个重要的文件夹让小李拿 ซึ่งกำหนดว่าใครควรถือแฟ้ม
คำถามที่พบบ่อย
叫 และ 让 ในโครงสร้างประโยคถูกกระทำนี้มีความหมายแตกต่างกันหรือไม่
ไม่แตกต่างกัน เมื่อใช้เป็นคำบ่งชี้การถูกกระทำในโครงสร้าง ประธาน + 叫/让 + กรรม + กริยา + ส่วนประกอบอื่นๆ คำทั้งสองนี้มีความหมายเหมือนกันทุกประการ และใช้ในภาษาจีนพูดที่ไม่เป็นทางการทั้งคู่ ผู้พูดบางคนอาจเลือกใช้คำใดคำหนึ่งมากกว่าตามความคุ้นชินของแต่ละท้องถิ่น
ต้องทำอย่างไรหากต้องการใช้ 叫 หรือ 让 ในประโยคถูกกระทำ แต่ไม่ทราบว่าใครเป็นผู้กระทำ
เนื่องจากตำแหน่งกรรมหลัง 叫 หรือ 让 ไม่สามารถเว้นว่างได้เด็ดขาด คุณจึงต้องใส่คำนามทั่วไปเพื่อแทนที่ตำแหน่งนั้น เช่น 人 (rén, คน/ใครบางคน) หรือ 别人 (biérén, คนอื่น) อย่างในวลี 叫人拿走了 (ถูกคนหยิบไปแล้ว) หรืออีกทางเลือกหนึ่งคือเปลี่ยนไปใช้ 被 (bèi) ซึ่งอนุญาตให้ละผู้กระทำออกได้ทั้งหมด
อะไรบ้างที่นับเป็น "ส่วนประกอบอื่นๆ" (其他成分) หลังคำกริยา
หมายถึงส่วนประกอบที่แสดงผลลัพธ์ สภาพ ทิศทาง หรือความเสร็จสมบูรณ์ของคำกริยานั้น ส่วนประกอบที่พบบ่อยที่สุดได้แก่ บทเสริมบอกผล (เช่น 完, 光, 坏, 湿) บทเสริมบอกทิศทาง (เช่น 走, 去, 出来) คำอนุภาคบอกการณ์ลักษณะ 了 หรือกรรมที่คงไว้หลังกริยา
