HSKReadyดาวน์โหลดแอปHSK 3 · ชนิดของคำ › คำบุพบท › นำผู้กระทำและผู้ถูกกระทำ
การใช้ 把 และ 被 เพื่อแนะนำผู้กระทำและผู้ถูกกระทำ (HSK 3)
ในโครงร่างไวยากรณ์ HSK 3 คำบุพบท 把 (bǎ) และ 被 (bèi) ถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่ทำหน้าที่แนะนำผู้กระทำ (施事) และผู้ถูกกระทำ (受事) ในขณะที่ประโยคภาษาจีนทั่วไปอาศัยเพียงลำดับคำเพื่อแสดงว่าใครทำอะไรกับใคร แต่ 把 จะดึงกรรมที่ได้รับผลกระทบมาไว้หน้าคำกริยา (คล้ายการใช้คำว่า "เอา...ไป..." ในภาษาไทย) และ 被 จะทำหน้าที่ระบุตัวผู้กระทำในมุมมองของผู้ถูกกระทำ (คล้ายคำว่า "ถูก..." ในภาษาไทย)
请把窗户关上。
把 แนะนำผู้ถูกกระทำ (窗户, หน้าต่าง) ไว้หน้าคำกริยา 关 ซึ่งมีบทเสริมบอกทิศทางและผลลัพธ์ 上 ตามหลัง
× 我把那本书看。
ไม่ถูกต้อง: ในประโยค 把 ที่บรรยายว่าสิ่งของถูกจัดการอย่างไร คำกริยาพยางค์เดียวโดดๆ อย่าง 看 ไม่สามารถวางเดี่ยวๆ ท้ายประโยคโดยไม่มีส่วนบอกผลลัพธ์หรือคำบอกความสมบูรณ์ได้ ให้เปลี่ยนเป็น 我把那本书看完了。
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 我把那本书看完了。
อ่านคำอธิบายและตัวอย่างทั้งหมด
ผู้กระทำ (施事) และผู้ถูกกระทำ (受事) คืออะไร?
ในโครงร่างหลักสูตร HSK 3 หมวดคำบุพบท (介词) คำว่า 把 (bǎ) และ 被 (bèi) ถูกจัดไว้ด้วยกันภายใต้หน้าที่ในการแนะนำผู้กระทำ (施事, shīshì) และผู้ถูกกระทำ (受事, shòushì) การทำความเข้าใจบทบาททั้งสองนี้จะช่วยให้ใช้คำบุพบททั้งสองคำได้ง่ายขึ้นมาก โปรดทราบว่าการระบุระดับ 3 นี้เป็นการอ้างอิงตามโครงร่างหลักสูตรที่ให้มา ไม่ใช่การรับรองว่าศูนย์สอบแต่ละแห่งกำลังจัดสอบด้วยข้อสอบรุ่นใดในปัจจุบัน
- ผู้กระทำ (施事): ผู้ลงมือหรือผู้ริเริ่มการกระทำ คือบุคคลหรือแรงที่ทำให้เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้น
- ผู้ถูกกระทำ (受事): ผู้รับผลของการกระทำ คือบุคคลหรือสิ่งของที่ถูกเคลื่อนย้าย เปลี่ยนแปลง หรือได้รับผลกระทบ
- หน้าที่ของ 把 (bǎ): แนะนำผู้ถูกกระทำ (受事) ไว้หน้าคำกริยาโดยตรง เพื่อให้ประโยคเน้นไปที่ว่าเกิดอะไรขึ้นกับสิ่งนั้น
- หน้าที่ของ 被 (bèi): แนะนำผู้กระทำ (施事) หลังจากที่ย้ายผู้ถูกกระทำไปไว้ต้นประโยคในฐานะหัวข้อหลักแล้ว
การแนะนำผู้ถูกกระทำ (受事) ด้วย 把
ในประโยคภาษาจีนพื้นฐาน ผู้ถูกกระทำจะอยู่หลังคำกริยา (เหมือนโครงสร้าง "ประธาน + กริยา + กรรม" ในภาษาไทย) อย่างไรก็ตาม เมื่อผู้พูดต้องการเน้นว่าสิ่งของที่ชี้เฉพาะและเป็นที่รู้กันอยู่แล้วถูกจัดการ ย้ายที่ หรือเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร พวกเขาจะใช้คำบุพบท 把 (bǎ) ดึงผู้ถูกกระทำนั้นมาไว้หน้าคำกริยา (ให้อารมณ์คล้ายการพูดว่า "เอา/นำ + กรรม + ไปทำ..." ในภาษาไทย) โดยประธานที่อยู่ต้นประโยคยังคงเป็นผู้กระทำ ในขณะที่ 把 ทำหน้าที่ชี้ระบุตัวผู้ถูกกระทำโดยตรง
请把窗户关上。
把 แนะนำผู้ถูกกระทำ (窗户, หน้าต่าง) ไว้หน้าคำกริยา 关 ซึ่งมีบทเสริมบอกทิศทางและผลลัพธ์ 上 ตามหลัง
弟弟把那个苹果吃完了。
ประโยคนี้ขึ้นต้นด้วยผู้กระทำ (弟弟) และใช้ 把 เพื่อแนะนำผู้ถูกกระทำที่ชี้เฉพาะเจาะจง (那个苹果)
การแนะนำผู้กระทำ (施事) ด้วย 被
เมื่อคุณต้องการเล่าเรื่องจากมุมมองของผู้ถูกกระทำ ซึ่งก็คือสิ่งของหรือบุคคลที่ได้รับผลกระทบจากการกระทำ คุณจะต้องวางผู้ถูกกระทำไว้ที่ต้นประโยค จากนั้นจึงใช้ 被 (bèi) เพื่อแนะนำผู้กระทำไว้หน้าคำกริยา โครงสร้างนี้ตรงกับประโยคที่ขึ้นต้นด้วยผู้ถูกกระทำแล้วใช้คำว่า "ถูก..." หรือ "โดน..." ในภาษาไทยนั่นเอง
那个苹果被弟弟吃完了。
ประโยคนี้ขึ้นต้นด้วยผู้ถูกกระทำ (那个苹果) และใช้ 被 เพื่อแนะนำผู้กระทำ (弟弟)
แม้ว่าบทบาทหลักของคำบุพบท 被 คือการแนะนำผู้กระทำ แต่ภาษาจีนก็อนุญาตให้ละผู้กระทำออกไปได้เลย หากคุณไม่ทราบว่าใครเป็นคนทำ หรือไม่จำเป็นต้องระบุ ในกรณีนี้ 被 จะวางอยู่หน้าคำกริยาโดยตรง เพื่อส่งสัญญาณว่าประธานของประโยคคือผู้ถูกกระทำ ไม่ใช่ผู้ลงมือทำ (เหมือนการพูดว่า "ของถูกยืมไปแล้ว" โดยไม่บอกว่าถูกใครยืมในภาษาไทย)
我的自行车被借走了。
เมื่อไม่ทราบผู้กระทำหรือไม่สำคัญ คำว่า 被 จะปรากฏอยู่หน้าวลีกริยา 借走了 โดยตรง
การเปรียบเทียบ 把 และ 被 ในเหตุการณ์เดียวกัน
เนื่องจาก 把 และ 被 แนะนำบทบาททางความหมายที่ตรงกันข้ามกัน คุณจึงมักสามารถบรรยายเหตุการณ์เดียวกันในโลกแห่งความเป็นจริงด้วยคำใดคำหนึ่งก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าเลือกคำนามใดมาขึ้นต้นประโยค การเปรียบเทียบประโยคตัวอย่างเรื่องแอปเปิลด้านบนแสดงให้เห็นว่าบทบาททั้งสองสลับตำแหน่งกันอย่างไร ในขณะที่การกระทำหลักและผลลัพธ์ยังคงเหมือนเดิมทุกประการ
- ขึ้นต้นด้วยผู้ลงมือทำ (ผู้กระทำ): ใช้ 把 เพื่อแนะนำผู้รับผลของการกระทำ (弟弟 + 把那个苹果 + 吃完了)
- ขึ้นต้นด้วยผู้รับผลของการกระทำ (ผู้ถูกกระทำ): ใช้ 被 เพื่อแนะนำผู้ลงมือทำ (那个苹果 + 被弟弟 + 吃完了)
- ผลลัพธ์หลังคำกริยา: ในทั้งสองประโยค วลีกริยา 吃完了 (กินจนหมดแล้ว) จะอยู่ท้ายประโยคเหมือนกัน เพื่อแสดงให้เห็นว่าเกิดอะไรขึ้นกับผู้ถูกกระทำ
ข้อจำกัดทางโครงสร้างและข้อผิดพลาดที่ผู้เรียนพบบ่อย
ประโยค 把 แบบทั่วไปมักต้องมีภาคแสดงที่ให้รายละเอียดพอ แต่รายละเอียดไม่จำเป็นต้องตามหลังกริยา เช่น 请把车往前开 สมบูรณ์โดยมีวลีบอกทิศทางหน้า 开 ส่วนประโยค 被 ก็สมบูรณ์ได้โดยไม่มีคำบอกผลตามหลัง เช่น 他经常被人欺负 จึงควรเรียนตามบริบท ไม่ใช่บังคับบทเสริมบอกผลหลังทุกกริยา
× 我把那本书看。
ไม่ถูกต้อง: ในประโยค 把 ที่บรรยายว่าสิ่งของถูกจัดการอย่างไร คำกริยาพยางค์เดียวโดดๆ อย่าง 看 ไม่สามารถวางเดี่ยวๆ ท้ายประโยคโดยไม่มีส่วนบอกผลลัพธ์หรือคำบอกความสมบูรณ์ได้ ให้เปลี่ยนเป็น 我把那本书看完了。
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 我把那本书看完了。
我把那本书看完了。
การแก้ไขที่ถูกต้อง: การเติมบทเสริมบอกผลลัพธ์ 完 พร้อมด้วย 了 ช่วยแสดงผลลัพธ์ที่เสร็จสมบูรณ์ซึ่งเกิดขึ้นกับหนังสือเล่มนั้น
รูปปฏิเสธพื้นฐานที่เป็นกลางคือ 没把…… หรือ 没被…… และกริยาช่วยมักอยู่หน้า 把 หรือ 被 แต่ยังมีขอบเขตปฏิเสธและลำดับหัวเรื่องแบบภาษาพูดอื่น เช่น 他把我的话不当回事 ใช้ได้ ตัวอย่างเรื่องประตูด้านล่างเปรียบเทียบลำดับภาษาพูดกับรูป 没把 ที่เป็นกลางกว่า ไม่ได้ยืนยันว่าห้ามคำปฏิเสธหลัง 把 ทุกกรณี
他把门没关好。
เป็นลำดับแบบภาษาพูดที่ยก 门 ให้เด่น ถ้าต้องการแบบพื้นฐานที่เป็นกลาง ให้ใช้ 他没把门关好 แต่อย่าเหมารวมว่าห้าม 没 หรือ 不 ตามหลัง 把 กับกรรมเสมอไป
他没把门关好。
รูปพื้นฐานที่เป็นกลางนี้วาง 没 หน้า 把 เพื่อปฏิเสธการปิดประตูให้เรียบร้อย
คำถามที่พบบ่อย
ฉันสามารถใช้ 把 กับคำกริยาและกรรมทุกคำเลยได้ไหม?
ไม่ได้ คุณไม่สามารถใช้ 把 กับคำกริยาที่ไม่ได้ส่งผลกระทบ เคลื่อนย้าย หรือเปลี่ยนแปลงกรรม เช่น คำกริยาบอกการมีอยู่ หรือคำกริยาที่แสดงการรับรู้และอารมณ์ความรู้สึกล้วนๆ อย่าง 有 (มี), 是 (เป็น/คือ), 在 (อยู่ที่) หรือ 喜欢 (ชอบ) โครงสร้างนี้จะใช้เมื่อการกระทำนั้นเป็นการจัดการหรือก่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ชัดเจนต่อผู้ถูกกระทำที่ชี้เฉพาะเจาะจงเท่านั้น
คำว่า 被 ใช้กับเหตุการณ์ที่โชคร้ายหรือเป็นแง่ลบเท่านั้นใช่ไหม?
ตามธรรมเนียมดั้งเดิม 被 มักใช้กับเหตุการณ์ที่ไม่พึงประสงค์เป็นหลัก (เช่น ของหายหรือได้รับบาดเจ็บ ซึ่งคล้ายกับความรู้สึกของคำว่า "โดน" ในภาษาไทย) และบริบทนี้ก็ยังคงพบบ่อยที่สุดในระดับ HSK 3 อย่างไรก็ตาม ในภาษาจีนยุคปัจจุบัน คำนี้ยังถูกนำมาใช้กับเหตุการณ์ที่เป็นกลางหรือเป็นแง่บวกด้วย (เช่น ได้รับคำชม หรือได้รับเลือก) แม้ว่าจุดเน้นของประโยคจะยังคงอยู่ที่ว่าผู้ถูกกระทำได้รับผลกระทบอย่างไรก็ตาม
