HSKReadyดาวน์โหลดแอปHSK 3 · ชนิดของคำ › คำลักษณนาม › ลักษณนามสำหรับนาม
ไวยากรณ์ HSK 3: ลักษณนามยืมคำนาม 碗 (wǎn) และ 盘 (pán)
ในภาษาจีนกลาง คำนามที่ใช้เรียกภาชนะบนโต๊ะอาหารในชีวิตประจำวันอย่าง 碗 (ชาม/ถ้วย) และ 盘 (จาน) มักถูกยืมมาทำหน้าที่เป็นลักษณนามนาม เพื่อใช้บอกปริมาณอาหาร น้ำแกง และสิ่งอื่นๆ ที่เสิร์ฟในภาชนะเหล่านั้น
服务员，请给我来一碗鸡蛋汤。
碗 ทำหน้าที่เป็นลักษณนามยืมจากภาชนะโดยวางหลังตัวเลข 一 เพื่อบอกปริมาณซุป
อ่านคำอธิบายและตัวอย่างทั้งหมด
ลักษณนามยืมคำนามคืออะไร?
ในโครงร่างไวยากรณ์ระดับ HSK 3 คำว่า 碗 (wǎn, ชาม/ถ้วย) และ 盘 (pán, จาน หรือถาด) ถูกจัดอยู่ในหมวดหมู่ลักษณนามนาม (名量词, míngliàngcí) โดยเป็นกลุ่มย่อยที่เรียกว่า ลักษณนามยืมคำนาม (借用名量词, jièyòng míngliàngcí) ซึ่งแตกต่างจากลักษณนามเฉพาะอย่าง 个 (gè) หรือ 条 (tiáo) ที่แทบไม่มีความหมายเป็นคำนามอิสระในภาษาพูดปัจจุบัน ลักษณนามยืมเหล่านี้มีที่มาดั้งเดิมเป็นคำนามรูปธรรมที่ใช้เรียกภาชนะ ผู้พูดภาษาจีนกลางจะยืมคำนามเรียกภาชนะเหล่านี้มาวางในตำแหน่งลักษณนามเป็นการชั่วคราว เพื่อระบุปริมาณของสิ่งใดก็ตามที่บรรจุอยู่ภายใน
การเลือกระหว่าง 碗 และ 盘 ขึ้นอยู่กับว่าอาหารสิ่งนั้นถูกเสิร์ฟหรือบรรจุอยู่ในภาชนะแบบใดในความเป็นจริง เนื่องจากชามมีลักษณะก้นลึก 碗 จึงถูกนำมาใช้โดยธรรมชาติกับของเหลว น้ำแกง ข้าวสวย โจ๊ก และก๋วยเตี๋ยวหรือบะหมี่ ส่วนจานมีลักษณะแบนและกว้าง 盘 จึงถูกนำมาใช้กับอาหารประเภทผัด เนื้อสัตว์หั่นชิ้น อาหารเรียกน้ำย่อยแบบเย็น เกี๊ยวที่เสิร์ฟบนจานเปล หรือผลไม้ที่จัดเรียงไว้
โครงสร้างหลักและการใช้งานตามธรรมชาติ
เมื่อทำหน้าที่เป็นลักษณนาม 碗 และ 盘 จะเรียงตามรูปแบบวลีบอกปริมาณมาตรฐานของภาษาจีน (ซึ่งสลับตำแหน่งกับภาษาไทยที่เรียงเป็น คำนาม + ตัวเลข + ลักษณนาม) กล่าวคือ จะวางอยู่ระหว่างตัวเลข (หรือคำชี้เฉพาะอย่าง 这, zhè, นี้ หรือ 那, nà, นั้น) กับคำนามที่ถูกนับโดยตรง
服务员，请给我来一碗鸡蛋汤。
碗 ทำหน้าที่เป็นลักษณนามยืมจากภาชนะโดยวางหลังตัวเลข 一 เพื่อบอกปริมาณซุป
这碗牛肉面太辣了，我吃不完。
碗 วางตามหลังคำชี้เฉพาะ 这 ได้โดยตรง โดยไม่จำเป็นต้องใส่ตัวเลขเมื่อสื่อความหมายว่าเป็น 'หนึ่งชาม' อยู่แล้ว
妈妈在桌子上放了两盘红烧鱼。
盘 ใช้บอกปริมาณอาหารปรุงสุกที่เสิร์ฟบนจานแบน โดยวางหลังตัวเลข 两
那盘洗好的水果是给客人准备的。
盘 สามารถแยกออกจากคำนามหลักได้ด้วยส่วนขยายที่บอกลักษณะอย่าง 洗好的
- เมื่อบริบทชัดเจนอยู่แล้ว เช่น ขณะสั่งอาหารในร้านอาหารหรือตักข้าวที่บ้าน คำนามหลักที่อยู่หลัง 碗 หรือ 盘 สามารถละทิ้งได้ เหลือเพียงวลีอย่าง 再来一碗 (zài lái yī wǎn, ขอเพิ่มอีกหนึ่งชาม)
- ในภาษาพูดทั่วไป 盘 คือรูปที่ใช้เป็นลักษณนาม ในขณะที่คำนามเดี่ยวๆ ซึ่งหมายถึงจานมักจะเติมปัจจัย 子 กลายเป็น 盘子 (pánzi) เมื่อใช้เป็นลักษณนามจึงมักพูดว่า 一盘菜 (yī pán cài, กับข้าวหนึ่งจาน) มากกว่า 一盘子菜 แม้ว่าการเติม 子 จะพบได้บ้างในภาษาพูดเพื่อเน้นย้ำปริมาณว่าเต็มจานก็ตาม
- นอกเหนือจากอาหารแล้ว 盘 ยังมีการขยายความหมายไปใช้เป็นลักษณนามสำหรับเกมกระดาน (เช่น หมากรุก ซึ่งตรงกับคำว่า 'กระดาน' หรือ 'ตา' ในภาษาไทย) หรือสิ่งของที่ขดเป็นวง อย่างไรก็ตาม ในระดับ HSK 3 จุดเน้นหลักของคำนี้ในฐานะลักษณนามยืมจากภาชนะคือการใช้กับอาหารและจานอาหาร
การเปรียบเทียบ: คำนามเรียกภาชนะ กับ ลักษณนามยืม
เนื่องจาก 碗 และ 盘 ไม่เคยสูญเสียสถานะดั้งเดิมในการเป็นคำนาม ผู้เรียนจึงต้องสังเกตให้ดีว่าผู้พูดกำลังนับตัวภาชนะจริงๆ หรือกำลังนับอาหารที่อยู่ข้างใน เมื่อคุณซื้อ ล้าง หรือนับชามและจานเปล่าในฐานะวัตถุสิ่งของ คำเหล่านี้จะอยู่ในตำแหน่งคำนามท้ายวลี และต้องมีลักษณนามทั่วไปของตัวเองนำหน้า ซึ่งที่พบบ่อยที่สุดคือ 个 (gè) หรือ 只 (zhī) (เทียบได้กับการนับ 'ชามสามใบ' หรือ 'จานสองใบ' ในภาษาไทย)
姐姐刚去超市买了三个新碗和两个大盘子。
ในประโยคนี้ 碗 และ 盘子 เป็นคำนามปกติที่ใช้เรียกภาชนะ ซึ่งถูกนับโดยใช้ลักษณนามทั่วไปคือ 个 (เทียบกับคำว่า 'ใบ' ในภาษาไทย)
เช่นเดียวกับลักษณนามนามมาตรฐานทั่วไป ลักษณนามยืมจากภาชนะสามารถนำมาซ้ำคำหลัง 一 (yī) เพื่อสื่อความหมายว่า 'ชามแล้วชามเล่า' หรือ 'เป็นจานๆ' ซึ่งใช้บรรยายภาพอาหารจำนวนมากที่ถูกทยอยยกมาเสิร์ฟหรือที่มองเห็น ในโครงสร้างนี้มักจะแทรกคำอนุภาค 的 (de) ไว้หน้าคำนามด้วย
厨师端出了一盘盘的热菜。
การซ้ำคำว่า 盘 หลัง 一 สื่อถึงอาหาร 'หลายจาน' ที่ยกออกมาอย่างต่อเนื่อง
คำขยาย การแทรก 的 และข้อผิดพลาดที่ผู้เรียนพบบ่อย
ถ้าบอกขนาดหรือความเต็มของปริมาณในภาชนะ ใช้ 一大碗、一小盘 หรือ 一满碗 แต่ไม่ใช่คุณสมบัติเฉพาะของลักษณนามภาชนะ เพราะรูปอย่าง 一大本书 และ 一大个西瓜 ก็มีคำคุณศัพท์หน้าลักษณนามชนิดอื่นได้ และอาจเติม 的 หลังวลีบอกภาชนะ โดยเฉพาะเมื่อเน้นปริมาณ เช่น 一大碗米饭 กับ 一大碗的米饭
ถ้าต้องการบอกว่าชามใหญ่ให้ชัด วาง 大 หน้า 碗 เป็น 一大碗米饭 ส่วน 一碗大的米饭 วาง 大的 หลังลักษณนาม ซึ่งในบางบริบทอาจเข้าใจว่าเป็นส่วนเสิร์ฟขนาดใหญ่ได้ แต่ชัดน้อยกว่ารูปแรก อย่ายืนยันว่าต้องแปลว่าเมล็ดข้าวใหญ่เท่านั้น หรือว่าคำบอกขนาดหลังลักษณนามผิดไวยากรณ์ทุกกรณี
我中午吃了一碗大的米饭。
ในบริบทสั่งอาหาร 大的 อาจเข้าใจว่าเป็นส่วนเสิร์ฟขนาดใหญ่ แต่รูปนี้ไม่ชัดเท่า หากต้องการแบบชามใหญ่ที่ไม่กำกวม ใช้ 一大碗米饭 หรือ 一大碗的米饭
我中午吃了一大碗的米饭。
แบบชามใหญ่ที่ชัดเจน: 大 ขยาย 碗 โดยวางข้างหน้า และสามารถเติมหรือละ 的 หลังวลีภาชนะได้
คำถามที่พบบ่อย
หน้า 碗 และ 盘 ควรใช้ 二 (èr) หรือ 两 (liǎng)?
ในภาษาพูดทั่วไป ถ้าเป็นจำนวนสองตามลำพัง ใช้ 两碗 และ 两盘 ส่วน 二碗 หรือ 二盘 อาจพบในรายการหรือรูปแบบการนับบางชนิด จึงไม่ควรตัดสินว่าผิดไวยากรณ์ทุกครั้ง และจำนวนที่ลงท้ายด้วยสองก็ต่างออกไป เช่น 十二碗 ใช้ได้ตามปกติ
สามารถใส่ 的 (de) ระหว่าง 碗 หรือ 盘 กับคำนามชื่ออาหารได้หรือไม่?
ในวลีง่ายๆ เช่น 一碗面 โดยทั่วไปไม่ใส่ 的 แต่เติมได้เมื่อเน้นปริมาณภาชนะ โดยเฉพาะเมื่อมีคำขยายหรือการซ้ำ เช่น 一大碗的米饭、一盘盘的菜 ให้เรียนรูปไม่ใส่เป็นแบบกระชับที่พบบ่อย ไม่ใช่ข้อห้าม 的 ทุกกรณี
อาหารชนิดเดียวกันสามารถใช้ได้ทั้ง 碗 และ 盘 หรือไม่?
ได้ หากอาหารชนิดนั้นสามารถเสิร์ฟได้ในทั้งสองภาชนะ ตัวอย่างเช่น เกี๊ยวสามารถเสิร์ฟแบบมีน้ำซุปในชาม (一碗水饺) หรือเสิร์ฟแบบแห้งบนจาน (一盘水饺) ก็ได้ ลักษณนามที่เลือกใช้เพียงแค่สะท้อนถึงภาชนะที่ใช้จริงเท่านั้น
