HSKReadyดาวน์โหลดแอปHSK 2 · ประเภทของประโยค › ประเภทประโยคตามหน้าที่ › ประโยคคำถาม
ประโยคคำถามให้เลือกด้วย “还是” (háishì): การถามว่า “หรือ” ในภาษาจีน
还是 เชื่อมตัวเลือกเมื่อต้องการถามว่าเป็นตัวเลือกใดหรือชอบแบบไหน คำตอบที่ชัดคือระบุตัวเลือก หรืออธิบายว่าได้ทั้งคู่ ไม่เอาทั้งคู่ หรือต้องการอีกอย่าง การตอบแค่ “ใช่” โดยทั่วไปไม่ได้บอกว่าเลือกอะไร
你想喝茶还是喝咖啡？
ถูกต้อง: “还是” (háishì) เชื่อมวลีกริยา-กรรมสองวลีที่คู่ขนานกันในประโยคคำถามให้เลือกโดยตรง
× 你想喝茶或者喝咖啡？
หากถามตรงๆ ให้เลือกระหว่างชากับกาแฟ ให้ใช้ 还是 ตามตัวอย่าง แต่เมื่อใช้ 或者 กับน้ำเสียงที่เหมาะสม ประโยคอาจถามว่าต้องการเครื่องดื่มอย่างใดอย่างหนึ่งหรือไม่ ซึ่งเป็นอีกคำถามหนึ่ง ไม่ใช่กฎว่า 或者 อยู่ในประโยคคำถามไม่ได้เลย
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 你想喝茶还是喝咖啡？
อ่านคำอธิบายและตัวอย่างทั้งหมด
ประโยคคำถามให้เลือกที่ใช้ “还是” (háishì) คืออะไร?
ในโครงสร้างไวยากรณ์ระดับ HSK 2 ประโยคคำถามให้เลือกที่เชื่อมด้วย “还是” (háishì) จัดอยู่ในหมวดหมู่ชนิดของประโยคคำถาม (疑问句)
ในภาษาไทย เราสามารถใช้คำว่า “หรือ” ได้ทั้งในประโยคคำถาม (เช่น “คุณอยากดื่มชาหรือกาแฟ?”) และในประโยคบอกเล่า (เช่น “ชาหรือกาแฟก็ได้”) แต่ภาษาจีนกลางแยกหน้าที่ทั้งสองนี้ออกจากกันอย่างชัดเจน เมื่อคุณถามคำถามที่เสนอตัวเลือกตั้งแต่สองอย่างขึ้นไปเพื่อให้ผู้ฟังตัดสินใจเลือก คุณต้องเชื่อมตัวเลือกเหล่านั้นด้วย “还是” (háishì) และเนื่องจากผู้พูดกำลังถามว่า “อันไหน” ผู้ฟังจึงไม่สามารถตอบเพียงแค่ “ใช่” หรือ “ไม่ใช่” ได้
你想喝茶还是喝咖啡？
ถูกต้อง: “还是” (háishì) เชื่อมวลีกริยา-กรรมสองวลีที่คู่ขนานกันในประโยคคำถามให้เลือกโดยตรง
3 รูปแบบหลักในการสร้างประโยคคำถามด้วย “还是” (háishì)
กฎเหล็กของการวางตำแหน่ง “还是” (háishì) คือความสมดุล ส่วนประกอบสองฝั่งที่อยู่ข้างหน้าและข้างหลัง “还是” (háishì) ควรทำหน้าที่ทางไวยากรณ์เหมือนกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสิ่งที่นำมาเปรียบเทียบ โดยคุณสามารถเชื่อมกรรมสองตัว วลีกริยาสองวลี หรืออนุประโยคสองอนุประโยคที่มีประธานต่างกันก็ได้
เมื่อประธานและกริยาหลักเป็นตัวเดียวกัน โดยเฉพาะคำกริยาเชื่อมอย่าง “是” (shì) หรือคำกริยาที่แสดงความชอบและความต้องการ คุณสามารถพูดคำกริยาเพียงครั้งเดียว แล้ววาง “还是” (háishì) คั่นกลางระหว่างตัวเลือกที่เป็นคำนามหรือคำบอกเวลาทั้งสองได้เลย
你的生日是今天还是明天？
ถูกต้อง: มีการระบุคำกริยาเชื่อม “是” (shì) เพียงครั้งเดียวไว้หน้าคำนามบอกเวลาทั้งสองคำ คือ วันนี้ และ พรุ่งนี้
เมื่อตัวเลือกเป็นเรื่องของการกระทำ วิธีการ หรือจุดหมายปลายทางที่ต่างกัน ให้วาง “还是” (háishì) คั่นกลางระหว่างวลีกริยาที่สมบูรณ์ทั้งสองวลี สังเกตว่าในตัวอย่างเรื่องเครื่องดื่มก่อนหน้านี้ การพูดซ้ำคำกริยา “喝” (hē, ดื่ม) ทั้งสองฝั่งจะฟังดูเป็นธรรมชาติมากในภาษาจีนพูด
我们坐公共汽车去还是走路去？
ถูกต้อง: “还是” (háishì) เชื่อมวิธีการเดินทางสองแบบที่แตกต่างกัน
หากคำถามเป็นการเปรียบเทียบคนสองคนที่ทำกริยาอย่างหนึ่ง “还是” (háishì) จะทำหน้าที่เชื่อมอนุประโยคเต็มสองอนุประโยคเข้าด้วยกัน ผู้พูดมักจะเติม “是” (shì) ไว้หน้าประธานตัวแรกทันทีเพื่อเน้นย้ำว่าตัวบุคคลคือจุดโฟกัสของการเลือกในครั้งนี้
是姐姐去买菜还是我去买菜？
ถูกต้อง: การเติม “是” (shì) ไว้ต้นประโยคช่วยเน้นย้ำว่าตัวเลือกนี้เป็นการเลือกระหว่างประธานสองคนที่ต่างกัน
ความแตกต่างสำคัญ: “还是” (háishì) กับ “或者” (huòzhě)
อุปสรรคที่ผู้เรียนพบบ่อยที่สุดคือการเลือกระหว่าง “还是” (háishì) และ “或者” (huòzhě) ทั้งสองคำแปลว่า “หรือ” ในภาษาไทยเหมือนกัน แต่ใช้ในชนิดของประโยคที่ต่างกัน:
- ใช้ “还是” (háishì) ในประโยคคำถามให้เลือก เมื่อต้องการถามให้ใครสักคนเลือกระหว่างตัวเลือกต่างๆ (ไม่ว่าจะเป็นประโยคคำถามโดยตรง หรือคำถามแฝงที่อยู่ในประโยค เช่น “ฉันไม่รู้ว่า ก หรือ ข”)
- ใช้ “或者” (huòzhě) ในประโยคบอกเล่า เมื่อต้องการบอกว่าตัวเลือกใดตัวเลือกหนึ่งมีความเป็นไปได้หรือยอมรับได้ทั้งคู่
- ห้ามใช้ “或者” (huòzhě) เพื่อถามให้ผู้ฟังเลือกระหว่าง ก และ ข
× 你想喝茶或者喝咖啡？
หากถามตรงๆ ให้เลือกระหว่างชากับกาแฟ ให้ใช้ 还是 ตามตัวอย่าง แต่เมื่อใช้ 或者 กับน้ำเสียงที่เหมาะสม ประโยคอาจถามว่าต้องการเครื่องดื่มอย่างใดอย่างหนึ่งหรือไม่ ซึ่งเป็นอีกคำถามหนึ่ง ไม่ใช่กฎว่า 或者 อยู่ในประโยคคำถามไม่ได้เลย
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 你想喝茶还是喝咖啡？
茶或者咖啡都可以。
การเปรียบเทียบที่ถูกต้อง: เนื่องจากประโยคนี้เป็นประโยคบอกเล่า ไม่ใช่ประโยคคำถาม “或者” (huòzhě) จึงเป็นคำที่ถูกต้องสำหรับความหมายว่า “หรือ”
คำอนุภาคท้ายประโยค: ทำไมจึงห้ามใส่ “吗” (ma) ในโครงสร้างนี้
อย่าเติม 吗 ซ้อนในคำถามให้เลือกหลักเดียวกัน เพราะ 生日是今天还是明天？ ถามอยู่แล้วว่าเป็นวันไหน แต่ไม่ได้ห้าม 吗 ในประโยคยาวทุกประโยคที่มี 还是 เช่น 你知道他今天来还是明天来吗？ เป็นคำถามใช่–ไม่ใช่ว่าผู้ฟังรู้คำตอบของคำถามให้เลือกที่ฝังอยู่หรือไม่
× 你的生日是今天还是明天吗？
ไม่ถูกต้อง: ห้ามเติมคำอนุภาคถามใช่หรือไม่ “吗” (ma) ท้ายประโยคที่มีการใช้ “还是” (háishì) เพื่อถามให้เลือกอยู่แล้ว ให้ใช้ประโยค “你的生日是今天还是明天？” แทน
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 你的生日是今天还是明天？
呢 เป็นส่วนเสริมในรูปคำถามให้เลือกโดยตรง อาจเชื่อมกับหัวข้อที่กำลังคุยหรือเพิ่มน้ำเสียงสนทนา แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะนุ่มนวลหรือสุภาพขึ้นทุกสถานการณ์
明天上午你去医院还是去公司呢？
ถูกต้อง: คำอนุภาคเสริม “呢” (ne) สามารถวางไว้ท้ายประโยคคำถามที่ใช้ “还是” (háishì) เพื่อให้น้ำเสียงการถามนุ่มนวลขึ้น
วิธีตอบคำถามที่ใช้ “还是” (háishì) อย่างเป็นธรรมชาติ
สำหรับคำถามให้เลือกทั่วไป การตอบแค่ 是 หรือ 不是 มักไม่ทำให้ตัวเลือกชัดเจน ควรเลือกหนึ่งอย่าง บอกว่าได้ทั้งคู่ หรืออธิบายว่าไม่เอาทั้งคู่หรือต้องการอย่างอื่น หากคำถามตั้งอยู่บนข้อสันนิษฐานผิด ก็แก้ความเข้าใจนั้นได้เช่นกัน
- เลือกตัวเลือกใดตัวเลือกหนึ่งโดยตรง: พูดซ้ำคำกริยาและกรรมที่คุณเลือก เช่น “喝茶” (hē chá, ดื่มชา) หรือระบุเฉพาะชื่อสิ่งนั้นสั้นๆ เลยก็ได้หากบริบทชัดเจนอยู่แล้ว
- บอกว่าได้ทั้งสองอย่าง: ใช้คำว่า “都行” (dōu xíng) หรือ “都可以” (dōu kěyǐ) เพื่อสื่อความหมายว่า “อะไรก็ได้ / ได้ทั้งคู่” โดยอาจจะพูดตัวเลือกที่เชื่อมด้วย “或者” (huòzhě) นำหน้ามาก่อนก็ได้
- ปฏิเสธทั้งคู่หรือเสนอตัวเลือกที่สาม: พูดว่า “都不想喝” (dōu bù xiǎng hē, ไม่อยากดื่มทั้งคู่) แล้วบอกสิ่งที่คุณต้องการจริงๆ แทน
คำถามที่พบบ่อย
จำเป็นต้องพูดซ้ำคำกริยาหลัง “还是” (háishì) หรือไม่?
ไม่เสมอไป หากใช้กริยาร่วมกัน 你想喝茶还是咖啡？ และ 你想喝茶还是喝咖啡？ เป็นธรรมชาติทั้งคู่ การซ้ำช่วยให้ตัวเลือกที่ยาวเทียบกันง่าย ส่วนการใช้กริยาร่วมทำให้คำถามสั้นกระชับ หากคำกริยาต่างกัน ต้องคงแต่ละวลีให้พอเห็นตัวเลือกชัดเจน
สามารถใช้ “还是” (háishì) กับตัวเลือกสามอย่างได้ไหม?
ได้ หากคุณเสนอตัวเลือกสามอย่างในประโยคคำถาม ให้เว้นจังหวะสั้นๆ (หรือใช้เครื่องหมายจุลภาคในภาษาเขียน) ระหว่างตัวเลือกที่หนึ่งและตัวเลือกที่สอง แล้ววาง “还是” (háishì) คั่นระหว่างตัวเลือกที่สองและตัวเลือกที่สาม เหมือนกับการพูดว่า “ก, ข หรือ ค?” ในภาษาไทย
ควรใช้คำไหนในประโยคอย่างเช่น “ฉันไม่รู้ว่าเขาจะมาวันนี้หรือพรุ่งนี้”?
แม้ว่าทั้งประโยคจะจบแบบประโยคบอกเล่า แต่อนุประโยคส่วนที่ว่า “เขาจะมาวันนี้หรือพรุ่งนี้” ยังคงเป็นคำถามให้เลือกที่แฝงอยู่ข้างใน ดังนั้น คุณจึงต้องใช้ “还是” (háishì) ไม่ใช่ “或者” (huòzhě)
