HSKReadyดาวน์โหลดแอปHSK 2 · ส่วนประกอบของประโยค › บทขยายนาม
คำกริยา วลีกริยา และวลีประธาน-ภาคแสดงที่ทำหน้าที่เป็นบทขยายนาม (定语)
ในรูปอนุประโยคขยายนามที่ฝึกที่นี่ วลีบอกการกระทำหรืออนุประโยคที่บรรยายคำนามจะอยู่หน้าคำนามนั้น โดยเชื่อมด้วย 的 เปรียบเทียบ 妈妈做的菜 “กับข้าวที่แม่ทำ” กับ 妈妈做菜 “แม่ทำกับข้าว” บทเรียนนี้เน้นส่วนขยายที่เป็นกริยาและอนุประโยค ไม่ได้กล่าวถึงส่วนขยายนามทุกชนิด
吃的东西在桌子上。
吃 + 的 ขยาย 东西 แปลตรงตัวว่า “สิ่งที่กิน” และแปลอย่างเป็นธรรมชาติว่า “ของกิน”
× 这是书我昨天买的。
ไม่ถูกต้อง: นำส่วนขยายความ 我昨天买的 ไปวางไว้ข้างหลังคำนามหลัก 书 ตามลำดับคำในภาษาไทย ควรใช้ 这是我昨天买的书 แทน
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 这是我昨天买的书。
อ่านคำอธิบายและตัวอย่างทั้งหมด
บทขยายนามที่เป็นคำกริยาและอนุประโยคคืออะไร?
ในไวยากรณ์จีน บทขยายนาม (定语, dìngyǔ) คือคำหรือวลีใดๆ ที่ทำหน้าที่ขยาย จำกัดขอบเขต หรือบรรยายคำนาม แม้ว่าผู้เรียนระดับต้นจะได้พบกับคำคุณศัพท์หรือคำสรรพนามง่ายๆ ที่วางหน้าคำนามมาก่อนแล้ว แต่ในโครงร่างไวยากรณ์ HSK ระดับ 2 ที่ให้มานี้ ได้ขยายขอบเขตออกไปอย่างมาก นั่นคือการใช้คำกริยา วลีกริยา และวลีประธาน-ภาคแสดงมาทำหน้าที่เป็นบทขยายนาม
ในภาษาไทย เวลาที่คุณอธิบายคำนามโดยใช้การกระทำหรือประโยคย่อย คุณมักจะวางส่วนขยายที่ขึ้นต้นด้วยคำว่า "ที่" หรือ "ซึ่ง" ไว้ข้างหลังคำนาม เช่น "คนที่กำลังวิ่ง" หรือ "กับข้าวที่แม่ทำ" แต่ภาษาจีนกลางจะไม่วางคำบรรยายขยายความไว้ข้างหลังคำนามแบบนั้น ในทางกลับกัน การกระทำที่ใช้บรรยายทั้งหมดจะถูกนำไปวางไว้ข้างหน้าคำนามหลัก (中心语, zhōngxīnyǔ) และเชื่อมเข้ากับคำนามนั้นด้วยคำอนุภาคโครงสร้าง 的 (de)
คำกริยาและวลีกริยาที่ทำหน้าที่เป็นบทขยายนาม
เมื่อคำกริยาเดี่ยวๆ หรือวลีกริยาที่ยาวขึ้นทำหน้าที่ขยายคำนาม จำเป็นต้องมีคำอนุภาค 的 คั่นกลางระหว่างส่วนที่เป็นกริยากับคำนามหลักเสมอ โดยวลีกริยานั้นสามารถมีคำบอกเวลา คำกริยาวิเศษณ์ หรือกรรมรวมอยู่ด้วยก็ได้
โดยปกติแล้ว คำนามหลักมักจะมีความสัมพันธ์เชิงตรรกะกับวลีกริยาที่อยู่ข้างหน้าในสองลักษณะดังต่อไปนี้:
- คำนามหลักเป็นผู้รับการกระทำหรือเป็นเป้าหมายของการกระทำนั้น (เช่น อาหารสำหรับกิน หรือโทรศัพท์ที่ซื้อมา)
- คำนามหลักเป็นผู้กระทำกริยานั้นเอง (เช่น คนที่กำลังวิ่งอยู่)
吃的东西在桌子上。
吃 + 的 ขยาย 东西 แปลตรงตัวว่า “สิ่งที่กิน” และแปลอย่างเป็นธรรมชาติว่า “ของกิน”
跑步的人是我哥哥。
วลีกริยา 跑步 (pǎobù) + 的 ทำหน้าที่ขยายคำนามหลักที่เป็นผู้กระทำคือ 人 (rén).
昨天买的手机很贵。
คำบอกเวลา + คำกริยา 昨天买 (zuótiān mǎi) + 的 ทำหน้าที่ขยายคำนามหลักที่เป็นผู้รับการกระทำคือ 手机 (shǒujī).
วลีประธาน-ภาคแสดงที่ทำหน้าที่เป็นบทขยายนาม
วลีประธาน-ภาคแสดง (主谓短语, zhǔwèi duǎnyǔ) คืออนุประโยคย่อยที่มีทั้งประธานและกริยาเป็นของตัวเอง เมื่อคุณต้องการระบุว่าใครเป็นผู้กระทำกริยานั้นต่อคำนามหลัก เช่น "กับข้าวที่แม่ทำ" หรือ "คำพูดที่ครูพูด" ก้อนประธานและกริยาทั้งหมดนี้จะต้องนำไปวางไว้ข้างหน้า 的 และคำนามหลัก
妈妈做的菜很好吃。
วลีประธาน-ภาคแสดง 妈妈做 (māma zuò) + 的 ทำหน้าที่ขยายคำนามหลัก 菜 (cài).
老师说的话很重要。
วลีประธาน-ภาคแสดง 老师说 (lǎoshī shuō) + 的 ทำหน้าที่ขยายคำนามหลัก 话 (huà).
สังเกตว่าคำกริยาที่อยู่ข้างในบทขยายนามจะไม่มีกรรมซ้ำซ้อนตามหลังอีก เนื่องจากคำว่า 菜 (cài, กับข้าว) และ 话 (huà, คำพูด) ได้ทำหน้าที่เป็นคำนามหลักที่อยู่หลัง 的 ไปเรียบร้อยแล้ว คุณจึงไม่ต้องใส่กรรมหรือคำสรรพนามซ้ำเข้าไปในส่วนขยายอีก
ข้อเปรียบเทียบที่เป็นประโยชน์: ประโยคสมบูรณ์ กับ นามวลีที่มีส่วนขยาย
ในภาษาจีนกลาง การมีอยู่และตำแหน่งของคำว่า 的 จะเปลี่ยนลำดับคำจากประโยคบอกเล่าที่สมบูรณ์ให้กลายเป็นนามวลีไปโดยสิ้นเชิง ลองเปรียบเทียบดูว่าคำชุดเดียวกันทำหน้าที่อย่างไรเมื่อมีและไม่มี 的:
- เมื่อไม่มี 的: 妈妈做菜 (Māma zuò cài) เป็นประโยคที่มีโครงสร้าง ประธาน-กริยา-กรรม อย่างสมบูรณ์ แปลว่า "แม่ทำกับข้าว"
- เมื่อมี 的: 妈妈做的菜 (māma zuò de cài) เป็นเพียงนามวลีหนึ่งก้อน แปลว่า "กับข้าวที่แม่ทำ" และเพราะว่ามันเป็นเพียงนามวลี โดยปกติจึงต้องมีภาคแสดงตามหลัง (เช่น 很好吃 แปลว่า "อร่อยมาก" หรือ 在桌子上 แปลว่า "อยู่บนโต๊ะ") เพื่อสร้างให้เป็นประโยคที่สมบูรณ์
ข้อผิดพลาดที่ผู้เรียนพบบ่อย
ข้อผิดพลาดด้านลำดับคำอย่างหนึ่งคือวางคำนามหลักก่อนแล้วนำอนุประโยคขยายมาต่อท้ายตามภาษาไทย ในรูปอนุประโยคขยายนามภาษาจีนที่ฝึกนี้ ให้วางส่วนขยายหน้าคำนามหลัก
× 这是书我昨天买的。
ไม่ถูกต้อง: นำส่วนขยายความ 我昨天买的 ไปวางไว้ข้างหลังคำนามหลัก 书 ตามลำดับคำในภาษาไทย ควรใช้ 这是我昨天买的书 แทน
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 这是我昨天买的书。
这是我昨天买的书。
ประโยคที่แก้ไขให้ถูกต้อง: ส่วนขยายที่เป็นวลีประธาน-ภาคแสดง 我昨天买 + 的 จะต้องวางไว้ข้างหน้าคำนามหลัก 书 โดยตรง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยประการที่สองคือการตัดคำว่า 的 ทิ้งไป เมื่อนำวลีประธาน-ภาคแสดงมาใช้เป็นประธานของประโยคใหญ่ หากไม่มี 的 ส่วนต้นของประโยคจะอ่านดูเหมือนเป็นประโยคที่แสดงการกระทำจบไปแล้ว ทำให้ภาคแสดงบอกสถานที่ที่ตามมาข้างหลังผิดหลักไวยากรณ์
× 妈妈做菜在桌子上。
ไม่ถูกต้อง: ตกหล่นคำว่า 的 ทำให้ 妈妈做菜 กลายเป็นอนุประโยคกริยาที่ไม่สามารถทำหน้าที่เป็นประธานนามที่เป็นรูปธรรมข้างหน้า 在桌子上 ได้ ควรใช้ 妈妈做的菜在桌子上 แทน
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 妈妈做的菜在桌子上。
妈妈做的菜在桌子上。
ประโยคที่แก้ไขให้ถูกต้อง: การเติม 的 ช่วยเปลี่ยนให้ 妈妈做的菜 กลายเป็นนามวลีที่หมายถึงตัวกับข้าว
คำถามที่พบบ่อย
เราสามารถละคำว่า 的 ได้ไหม เมื่อใช้คำกริยาหรือวลีประธาน-ภาคแสดงมาขยายคำนาม?
ในการใช้งานมาตรฐานระดับ HSK 2 เมื่อวลีกริยาหรือวลีประธาน-ภาคแสดงทำหน้าที่บรรยายคำนามในความหมายแบบอนุประโยคขยายนาม (เช่น "หนังสือที่ฉันซื้อ" หรือ "คนที่กำลังวิ่ง") จำเป็นต้องมีคำว่า 的 เสมอ การละ 的 ทิ้งไปจะทำให้วลีนั้นเปลี่ยนสภาพเป็นประโยคกริยา-กรรม หรือไม่ก็กลายเป็นกลุ่มคำที่ผิดไวยากรณ์ไปเลย
ทำไมเราถึงไม่วาง 了 ไว้ข้างหน้า 的 โดยตรงในวลีอย่าง 昨天买的书?
昨天 ระบุเวลาในอดีต ไม่ได้แปลว่า “เสร็จสิ้น” ในตัวเอง 昨天买的书 ระบุหนังสือผ่านเหตุการณ์การซื้อได้อย่างเป็นธรรมชาติโดยไม่จำเป็นต้องเติม 了 ในรูปพื้นฐานนี้ อย่าเติม 了 หน้า 的 โดยอัตโนมัติเพียงเพราะเหตุการณ์อยู่ในอดีต ส่วนการใช้คำบอกลักษณะเหตุการณ์ในส่วนขยายที่ซับซ้อนขึ้นต้องดูโครงสร้างและความหมาย
