HSKReadyดาวน์โหลดแอปHSK 6 · วลี › วลีตายตัว › วลีตายตัวอื่น ๆ
วลีตายตัวใน HSK 6 得了: ความหมาย การใช้ในภาษาพูด และข้อเปรียบเทียบ
ในภาษาพูดภาษาจีนระดับสูง วลีตายตัว 得了 มักทำหน้าที่เป็นคำอุทานสั้นๆ ห้วนๆ ในบทสนทนา หรือสำนวนท้ายประโยค โดยขึ้นอยู่กับตำแหน่งและการออกเสียง สามารถใช้บอกให้อีกฝ่ายเลิกพูดเรื่องนั้น แนะนำให้เลือกทางออกง่ายๆ ให้จบๆ ไป หรือตั้งคำถามต่อสถานการณ์ที่ไม่อาจยอมรับได้
得了，别再提那件事了，大家心里都不好受。
คำว่า 得了 (déle) ต้นประโยคใช้ตัดบทเรื่องที่ผู้พูดไม่อยากฟังอีกต่อไป
× 王院长，您刚才的发言太精彩了，得了，我们进入下一个议程吧。
ในช่วงเปลี่ยนวาระอย่างให้เกียรตินี้ 得了 อาจทำให้คำชมฟังเหมือนตัดบทหรือรำคาญ ควรขอบคุณและเปลี่ยนช่วงอย่างชัดเจนดังตัวอย่างถัดไป ไม่ได้แปลตรงตัวว่า “หุบปาก” ในทุกบริบท
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 王院长，感谢您的精彩发言，下面我们进入下一个议程。
อ่านคำอธิบายและตัวอย่างทั้งหมด
ความหมายของวลีตายตัว 得了
ในโครงสร้างเนื้อหา HSK 6 คำว่า 得了 ถูกจัดอยู่ในหมวดวลีตายตัว (固定短语) ไม่ใช่บทเสริมหลังกริยา ในระดับต้นถึงระดับกลาง ผู้เรียนมักเจออักษร 得 และ 了 ในฐานะคำกริยาตามด้วยคำช่วยบอกการณ์ลักษณะซึ่งแปลว่าได้รับบางสิ่ง หรือในฐานะบทเสริมบอกความเป็นไปได้หลังคำกริยา แต่เมื่อใช้เป็นวลีอิสระในบทสนทนา คำว่า 得了 จะทำหน้าที่เชิงวัจนปฏิบัติศาสตร์เพื่อควบคุมทิศทางของการพูดคุย หรือแสดงทัศนคติของผู้พูดต่อสถานการณ์นั้นๆ
เมื่อใช้เป็นคำอุทานเดี่ยวๆ หรือคำเสริมท้ายประโยค จะออกเสียงว่า déle (พยางค์ที่สองเป็นเสียงเบา) เพื่อส่งสัญญาณว่าผู้พูดมองว่าเรื่องนั้นจบแล้ว พอแค่นี้ หรือควรตัดจบแบบไม่ต้องวุ่นวายอีกต่อไป ส่วนโครงสร้างคำถามเชิงวาทศิลป์ที่ใกล้เคียงกันอย่าง 那还得了 หรือ 这还得了 จะยังคงออกเสียงเต็มว่า déliǎo เพื่ออุทานว่าสถานการณ์นั้นจะบานปลายจนควบคุมไม่ได้หรือไม่อาจยอมรับได้
วิธีใช้ที่ 1: การสั่งให้หยุดหรือตัดบทเพื่อเปลี่ยนเรื่อง (déle)
เมื่อวางไว้ต้นประโยค ซึ่งมักมีจังหวะหยุดตามมาหรือพูดซ้ำเป็น 得了得了 วลีนี้จะใช้บอกให้ผู้ฟังหยุดสิ่งที่กำลังพูดหรือทำอยู่ ในภาษาไทยมักเทียบได้กับคำว่า "เอาล่ะ พอได้แล้ว" "พอเถอะ เลิกพูดได้แล้ว" หรือ "ช่างมันเถอะ" ผู้พูดมักใช้เมื่อมีคนบ่นมากเกินไป ขอโทษซ้ำๆ โดยไม่จำเป็น พูดโอ้อวด หรือวนเวียนอยู่กับเรื่องที่ชวนให้อึดอัด
得了，别再提那件事了，大家心里都不好受。
คำว่า 得了 (déle) ต้นประโยคใช้ตัดบทเรื่องที่ผู้พูดไม่อยากฟังอีกต่อไป
得了得了，我知道你是为我好，不用再解释了。
การซ้ำ 得了 อาจฟังเป็นการเกลี้ยกล่อมหรือรำคาญยิ่งขึ้นตามการพูด ยังเป็นการขอให้หยุดอธิบาย การซ้ำไม่ได้รับประกันว่าน้ำเสียงอ่อนลง
สังเกตว่าแม้ผู้พูดจะไม่ได้โกรธ แต่การขึ้นต้นประโยคด้วย 得了 ก็แฝงน้ำเสียงที่ดูรำคาญใจหรือห้วนอยู่บ้าง เพราะเป็นการตัดบทอีกฝ่าย จึงควรใช้ในการสนทนาอย่างไม่เป็นทางการระหว่างคนในครอบครัว เพื่อน หรือคนรุ่นราวคราวเดียวกันที่สนิทสนมเท่านั้น
วิธีใช้ที่ 2: การเสนอทางออกง่ายๆ ท้ายอนุประโยคให้จบๆ ไป (déle)
得了 (dé le) ท้ายประโยคเสนอให้ตัดสินใจเลือกทางหนึ่งได้ว่า “ทำแบบนี้ไปเลยก็แล้วกัน” โดย 干脆 และ 还不如 ใช้ร่วมได้ ส่วน 算了 เป็นทางเลือกที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำวิเศษณ์ที่ต้องวางซ้อนหน้า 得了 ผู้พูดเสนอทางเลือกอย่างเด็ดขาด แต่ตัวสำนวนไม่ได้รับประกันว่าตัดสินใจคุ้มค่าจริง
外面雨这么大，咱们干脆点外卖得了。
คำว่า 得了 (déle) ท้ายประโยคใช้คู่กับ 干脆 เพื่อเสนอทางเลือกที่ง่ายกว่า
既然修一下要花这么多钱，你还不如买个新的得了。
คำว่า 得了 (déle) ท้ายประโยคช่วยเสริมน้ำหนักให้ข้อเสนอแนะที่เน้นความคุ้มค่าและตัดปัญหา หลังคำว่า 还不如
วิธีใช้ที่ 3: คำถามเชิงวาทศิลป์ (déliǎo) และข้อเปรียบเทียบสำคัญ
ตัวอักษร 得了 ยังปรากฏในสำนวนคำถามเชิงวาทศิลป์ตายตัวอย่าง 那还得了 (nà hái déliǎo) และ 这还得了 (zhè hái déliǎo) ซึ่งในกรณีนี้ 了 จะอ่านออกเสียงสาม (liǎo) โดยวางตามหลังอนุประโยคบอกเงื่อนไขหรือบรรยายสถานการณ์ เพื่อถามย้ำในทำนองว่า "แบบนั้นจะไปยอมรับได้อย่างไร" หรือ "แบบนั้นไม่แย่เอาหรือ" เพื่อเน้นว่าพฤติกรรมที่สมมติขึ้นหรือกำลังเกิดขึ้นนั้นล้ำเส้นเกินไป
要是个个都像他这样随便迟到，那还得了？
ในคำถามเชิงวาทศิลป์ 那还得了 (nà hái déliǎo) คำว่า 了 จะออกเสียงว่า liǎo เพื่อแสดงว่าผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นนั้นไม่อาจยอมรับได้
เนื่องจากตัวอักษรเขียนเหมือนกันทุกประการ ผู้เรียนจึงต้องอาศัยโครงสร้างประโยคและบริบทเพื่อแยกแยะหน้าที่ต่างๆ ของ 得了 ออกจากกัน ดังนี้:
- วลีตายตัวในบทสนทนา 得了 (déle): วางไว้ก่อนจังหวะหยุดเพื่อสั่งให้หยุดพูด หรือวางท้ายอนุประโยคเต็มๆ เพื่อแนะให้เลือกทางออกง่ายๆ จะไม่วางติดหลังคำกริยาเดี่ยวๆ เพื่อบอกความสามารถ
- กริยา + 得了 บอกความเป็นไปได้: 得 อ่านเสียงเบา de ส่วน 了 อ่าน liǎo เช่น 拿得了 (ná de liǎo) ใช้บอกความสามารถหรือความเป็นไปได้ รูปปฏิเสธคือ 拿不了 (ná bu liǎo) ไม่ใช่วลีจัดการบทสนทนาที่อยู่เดี่ยว
- คำกริยา + คำช่วยบอกการณ์ลักษณะ 得了 (dé le): มีคำนามทำหน้าที่เป็นกรรมตามหลัง เช่น 得了第一名 (ได้รับรางวัลที่หนึ่ง) หรือ 得了重感冒 (เป็นหวัดหนัก)
这么多行李，你一个人拿得了吗？
拿得了 อ่าน ná de liǎo โดย 得 เป็นเสียงเบา de และ 了 อ่าน liǎo ใช้ถามว่าถือหรือจัดการสัมภาระไหวหรือไม่ เทียบกับ 拿不了 (ná bu liǎo) ที่ bu เป็นเสียงเบาในรูปบทเสริมบอกความเป็นไปได้นี้
ข้อจำกัดด้านระดับภาษาและข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
ในตัวอย่างพิธีกรงานทางการ 得了 ไม่เหมาะกับเจตนาเปลี่ยนช่วงอย่างให้เกียรติ เพราะอาจฟังเหมือนตัดบทแขก รูปแก้จึงขอบคุณผู้กล่าวแล้วเข้าสู่วาระถัดไป เป็นการพิจารณาระดับภาษาของฉากนี้ ไม่ใช่ข้ออ้างว่าทุก 得了 ที่พูดกับผู้ใหญ่คนใดก็เป็นคำดูหมิ่น
× 王院长，您刚才的发言太精彩了，得了，我们进入下一个议程吧。
ในช่วงเปลี่ยนวาระอย่างให้เกียรตินี้ 得了 อาจทำให้คำชมฟังเหมือนตัดบทหรือรำคาญ ควรขอบคุณและเปลี่ยนช่วงอย่างชัดเจนดังตัวอย่างถัดไป ไม่ได้แปลตรงตัวว่า “หุบปาก” ในทุกบริบท
ตัวอย่างที่แก้ไขแล้ว: 王院长，感谢您的精彩发言，下面我们进入下一个议程。
王院长，感谢您的精彩发言，下面我们进入下一个议程。
การแก้ไขที่ถูกต้องสำหรับการเป็นพิธีกรในงานทางการและการสื่อสารอย่างให้เกียรติในที่ทำงาน
คำถามที่พบบ่อย
จะรู้ได้อย่างไรว่าควรออกเสียง 得了 เป็น déle หรือ déliǎo?
得了，别说了 ในบทสนทนาและ 点外卖得了 ท้ายประโยคอ่าน dé le ส่วน 拿得了 มีตัวบอกความเป็นไปได้ 得 เสียงเบา de และ 了 อ่าน liǎo เป็น ná de liǎo แต่ในคำถามเชิงวาทศิลป์ 那还得了 อ่าน nà hái dé liǎo ส่วนกริยาตามความหมายตรงใน 得了第一名 อ่าน dé ตามด้วย le เสียงเบาอีกครั้ง ต้องใช้ความหมายกับโครงสร้างช่วยแยก
คำว่า 得了 (déle) กับ 算了 (suànle) ต่างกันอย่างไร?
ทั้งสองคำสามารถแปลว่า "ช่างมันเถอะ" เมื่อต้องการเลิกพูดเรื่องใดเรื่องหนึ่ง และสามารถวางท้ายประโยคเสนอแนะเพื่อประนีประนอมได้เหมือนกัน แต่ 算了 มักแสดงความรู้สึกยอมแพ้หรือปล่อยผ่านไปอย่างจำยอม ในขณะที่ 得了 จะฟังดูห้วนและกระฉับกระเฉงกว่า ไม่ว่าจะเป็นการตัดบทผู้พูดอีกฝ่ายอย่างชัดเจน หรือการผลักดันให้เลือกทางออกใหม่ที่รวดเร็วและเด็ดขาด
ทำไม 得了 ถึงอยู่ในโครงสร้างเนื้อหา HSK 6 ทั้งที่ 得 และ 了 เป็นอักษรพื้นฐาน?
แม้ว่าตัวอักษรแต่ละตัวจะสอนตั้งแต่ระดับต้นๆ แต่หลักสูตร HSK 6 ได้จัด 得了 ไว้ในหมวดวลีตายตัว (固定短语) โดยเฉพาะ เพื่อครอบคลุมการใช้ในเชิงสำนวนและระดับสัมพันธสารในภาษาพูดที่เป็นธรรมชาติ
